Акупунктура — дененің белгілі бір стратегиялық нүктелеріне өте жіңішке, стерильді инелерді енгізуді қамтитын дәстүрлі және қосымша медицина әдісі. Мыңдаған жыл бұрын Қытай медицинасында пайда болған бұл емдеу ағзадағы энергия ағымын (Qi) теңестіруге және табиғи сауығу механизмдерін белсендіру үшін жүйке жүйесін ынталандыруға бағытталған.
Қазіргі медицинада акупунктура дәнекер тіндерді, бұлшықеттер мен жүйкелерді ынталандырып, ағзаның табиғи ауырсынуды басатын заттары — эндорфиндердің бөлінуін іске қосатын нейромодуляция әдісі ретінде қарастырылады. Бүгінде ол созылмалы ауырсынуды басқарудан бастап күйзеліске байланысты бұзылыстарға дейінгі көптеген жағдайларда мультидисциплинарлық емдеу хаттамаларының қолдаушы бөлігі ретінде қауіпсіз қолданылады.
Акупунктура дегеніміз не?
Латын тіліндегі "acus" (ине) және "puncture" (тесу) сөздерінен шыққан акупунктура — ағзадағы биоактивті нүктелерді ынталандыру қағидасына негізделген емдеу жүйесі. Дәстүрлі тәсілге сәйкес, ол ағзада орналасқан меридиандардағы бөгеттерді жою арқылы энергия тепе-теңдігін қалпына келтіреді.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (WHO) көптеген көрсетілімдер бойынша тиімділігін мойындаған бұл әдісті бүгінде заманауи ауруханаларда маман дәрігерлер қолданады. Акупунктуралық емдеудің негізгі мақсаты симптомдарды басу емес, ағзаның гомеостаз деп аталатын ішкі тепе-теңдігін қалпына келтіруге көмектесу.
Ақпарат алу үшін төмендегі форманы толтыра аласыз.
Акупунктуралық емдеудің пайдасы және қолдану салалары қандай?
Акупунктура әсіресе созылмалы қабынумен және функционалдық бұзылыстармен бірге жүретін жағдайларда ағзаға қолдау көрсетеді. Жүйке жүйесіне реттеуші әсерінің арқасында ол физикалық және психикалық сауығу үдерістеріне үлес қосады. Акупунктураның негізгі қолдану салалары төмендегідей:
- Созылмалы ауырсынуды басқару: Арқа, мойын, тізе және иық ауырсынуын жеңілдетуде тиімді.
- Мигрень және кернеуден болатын бас аурулары: Ұстамалардың жиілігі мен ауырлығын азайтуға көмектеседі.
- Психологиялық қолдау: Мазасыздық, ұйқы бұзылыстары және жеңіл депрессия жағдайларында жеңілдік береді.
- Ас қорыту жүйесін реттеу: Тітіркенген ішек синдромы (IBS) және гастрит сияқты функционалдық проблемаларда қолданылады.
- Аллергиялық реакциялар: Иммундық жүйені теңестіру арқылы маусымдық аллергия белгілерін азайтуы мүмкін.
- Тәуелділікті емдеу: Темекі шегуді тоқтату үдерісінде абстиненция белгілерін басқару үшін қолданылады.
Акупунктура қалай жүргізіледі?
Акупунктуралық емдеу пациенттің жалпы денсаулық жағдайы мен шағымдары талданғаннан кейін жеке жоспар бойынша жүргізіледі. Процедура кезінде қолданылатын инелер стандартты шприц инелеріне қарағанда әлдеқайда жіңішке және икемді; сондықтан процедура әдетте ауыртпалықсыз өтеді. Акупунктуралық емдеу үдерісі негізінен келесі кезеңдерден тұрады:
- Нүктелерді анықтау: Пациенттің шағымына сәйкес денедегі, құлақтағы немесе бастағы тиісті нүктелер анықталады.
- Ине енгізу: Стерильді, бір рет қолданылатын инелер белгіленген тереңдікке абайлап енгізіледі.
- Күту уақыты: Инелер әдетте денеде 20-30 минут қалады. Осы уақыт ішінде пациент тыныш қалыпта демалады.
- Ынталандыру: Кейбір жағдайларда инелерге әлсіз электр тогын (электроакупунктура) немесе жылуды (моксотерапия) қолдану олардың тиімділігін арттыруы мүмкін.
Акупунктуралық емдеуді қай медициналық мамандық жүргізеді?
Түркия Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ережелеріне сәйкес, акупунктуралық емдеуді осы салада сертификатталған дайындықтан өткен медициналық дәрігерлер ғана жүргізе алады. Бұл емдеу әдетте ауруханалардағы Дәстүрлі және қосымша медицина (GETAT) орталықтарында немесе тиісті мамандардың бөлімдерінде (физиотерапия, алгология және т.б.) ұсынылады.
Алдымен диагноз қою және бағалау үшін тиісті маманға жүгініп, содан кейін акупунктураны қолдаушы ем ретінде қарастырған дұрыс. Акупунктураны клиникалық ортада жүргізу және гигиена ережелерін сақтау инфекция қаупінің алдын алу үшін өте маңызды.
Акупунктуралық емдеуге дейін және кейін қандай сақтық шараларын сақтау керек?
Акупунктуралық емдеудің пайдасын барынша арттыру және ықтимал жанама әсерлерді азайту үшін пациенттерге белгілі бір нұсқауларды орындау ұсынылады. Акупунктура ағзаның энергия алмасуына әсер ететіндіктен, сеанстың уақыты маңызды. Акупунктура үдерісі кезінде ескерілуі қажет жағдайлар:
- Аштық жағдайы: Сеансқа қатты аш немесе тым тоқ келуге болмайды; сеанстан кейін жеңіл тамақтану қолайлы.
- Киім таңдау: Нүктелерге оңай қол жеткізу үшін ыңғайлы және кең киім киген дұрыс.
- Демалу: Сеанстан кейінгі алғашқы бірнеше сағатта ауыр физикалық белсенділіктен және шамадан тыс жаттығудан аулақ болу керек.
- Сұйықтық қабылдау: Ағзаға токсиндерді шығаруға көмектесу үшін сеанстан кейін көп су ішу ұсынылады.
- Дәрі-дәрмек қолдану: Егер қазіргі уақытта қан сұйылтатын дәрі-дәрмектер қабылдап жүрсеңіз, процедура алдында міндетті түрде дәрігеріңізге хабарлауыңыз керек.
Акупунктураның ықтимал жанама әсерлері қандай және кімдер сақ болуы керек?
Акупунктура мамандар тарапынан жүргізілген жағдайда жанама әсерлер қаупі өте төмен әдіс болып табылады; алайда кез келген медициналық процедурадағыдай, емдеуден кейін уақытша және жеңіл әсерлер пайда болуы мүмкін. Акупунктураның кейбір жанама әсерлері және сақ болуы қажет адамдар төмендегідей:
- Ине енгізілген жерлерде жеңіл көгеру, шаншу немесе қысқа мерзімді шаршау сезімі пайда болуы мүмкін.
- Қан сұйылтатын дәрілер қабылдайтын немесе қан ұю проблемалары бар адамдарда қан кету қаупі жоғары болады.
- Кейбір факторлар босануды қоздыруы мүмкін, сондықтан жүкті болсаңыз, бұл туралы дәрігерге хабарлау қажет.
- Кардиостимуляторы бар пациенттерге электроакупунктура жүргізілетін болса, сақтық қажет.
Акупунктура туралы жиі қойылатын сұрақтар
Акупунктура инелері ауырта ма?
Акупунктура инелері шаш талындай жіңішке болғандықтан, енгізу кезінде тек маса шаққандай жеңіл сезім немесе шаншу байқалады; процедура әдетте ауыртпалықсыз.
Акупунктураның қанша сеансы қажет?
Емдеу ұзақтығы жағдайға байланысты өзгереді, бірақ әдетте аптасына 1-2 сеанстан, жалпы 8-10 сеанстан тұрады.
Акупунктура арқылы салмақ жоғалтуға бола ма?
Акупунктура майды тікелей жақпайды, бірақ тәбетті теңестіру, метаболизмді жылдамдату және диета кезінде күйзелісті азайту арқылы салмақ жоғалтуға көмектеседі.
Акупунктураның әсері қашан басталады?
Кейбір жедел ауырсыну жағдайларында алғашқы сеанстан-ақ жеңілдік сезілуі мүмкін, ал созылмалы проблемаларда айтарлықтай жақсару әдетте 3-ші немесе 4-ші сеанстан кейін байқалады.
Балаларға акупунктура жасауға бола ма?
Иә, маманның бақылауымен балаларға инесіз әдістер (лазерлік акупунктура немесе қысым) немесе өте жіңішке инелермен емдеу қолданылуы мүмкін.
Акупунктуралық емдеу тұрақты нәтиже бере ме?
Акупунктура ағзаның өзіндік сауығу қабілетін арттыратындықтан, дұрыс өмір салты өзгерістерімен қолдау көрсетілген жағдайда ұзақ мерзімді және тұрақты жақсаруды қамтамасыз етуі мүмкін.
Акупунктура инелері бір рет қолданыла ма?
Иә, инфекция қаупін барынша азайту үшін әрбір пациентке толық стерильді және бір рет қолданылатын болат инелер қолданылады.
Акупунктураның ғылыми негізі бар ма?
Иә, акупунктураның жүйке жүйесіне әсері, нейротрансмиттерлердің бөлінуін және қан ағымын реттеудегі рөлі туралы мыңдаған ғылыми зерттеулер бар.
