Ядролық медицина — ауруларды диагностикалау және емдеу үшін радиоактивті заттарды (радиофармацевтикалық препараттарды) қолданатын медицинаның заманауи саласы. Заманауи бейнелеу әдістері ағзалардың құрылымын ғана емес, олардың қызметін де бағалауға мүмкіндік береді. Ол қатерлі ісіктен және жүрек ауруларынан бастап қалқанша без бұзылыстары мен сүйек ауруларына дейінгі көптеген жағдайларда маңызды рөл атқарады.

Ядролық медицина дегеніміз не?

Ядролық медицина — ағзадағы мүшелер мен тіндердің қызметін зерттеу үшін радиоактивті материалдардың төмен дозаларын қолданатын заманауи бейнелеу және емдеу әдісі. Бұл әдіс жасушалық және функционалдық деңгейде ақпарат алуға мүмкіндік береді.

Ядролық медицинада қолданылатын радиоактивті заттар «радиофармацевтикалық препараттар» деп аталады. Бұл заттар зерттелетін мүше немесе жүйеге сәйкес арнайы таңдалады. Ағзаға енгізілгеннен кейін олар тиісті аймақта жиналып, арнайы камералардың көмегімен бейнеленеді. Алынған кескіндер дәрігерлерге ауруларды ерте анықтауға, аурудың таралуын бағалауға және емдеу үдерісін жоспарлауға көмектеседі.

Ядролық медицина процедуралары әдетте ауыртпайды және пациенттерге күнделікті өміріне тез оралуға мүмкіндік береді. Қолданылатын радиоактивті заттың мөлшері төмен дозада жоспарланады және процедура пациенттің жағдайы бағаланғаннан кейін маман дәрігерлер тарапынан жүргізіледі. Бейнелеу үдерісі процедураға байланысты өзгеруі мүмкін; кейбір сканерлеулер тез аяқталса, басқаларында бейнелеу үшін белгілі бір уақыт күту қажет болуы мүмкін.

Ақпарат алу және қабылдауға жазылу үшін форманы толтырыңыз.

Ядролық медицина бөлімінде қандай технологиялар қолданылады?

Ядролық медицина бөлімінде қолданылатын технологиялық жабдықтар ауруларды диагностикалау, бақылау және емдеу үдерістерінде ағзалардың құрылымдық және функционалдық жағдайын бағалауға мүмкіндік беретін жетілдірілген жүйелерден тұрады.

Ядролық медицина бөлімінде бейнелеу құрылғылары арнайы детекторлар арқылы ағзадағы радиоактивті заттың жинақталуын анықтап, бұл ақпаратты кескінге айналдырады. Бұл жүйелер ауруларды ерте диагностикалауда және емге жауапты бағалауда маңызды рөл атқарады.

PET/CT (позитрондық-эмиссиялық томография/компьютерлік томография)

• PET/CT құрылғысы: Метаболизмдік белсенділікті көрсететін PET кескіндерін анатомиялық құрылымды көрсететін CT кескіндерімен бір жүйеде біріктіріп, аурулардың орналасуы мен таралуын егжей-тегжейлі көрсетеді.
• 18F-FDG PET/CT: Жасушалардың глюкозаны пайдалануын көрсетіп, метаболизмдік белсенді тіндерді анықтауға мүмкіндік береді.
• 18F-NAF PET/CT: Сүйек тінінің қанмен қамтамасыз етілуін және құрылымдық өзгерістерін жоғары сезімталдықпен бейнелейді.
• Ga-68 Dotatate PET/CT: Соматостатин рецепторлары бар тіндерді бейнелеуге мүмкіндік беретін жетілдірілген PET бейнелеу әдісі.
• Ga-68 PSMA PET/CT: Қуықасты безі тініне тән маркерлерді бейнелеуге көмектеседі.
• TOF PET/CT технологиясы: Time of Flight мүмкіндігі айқынырақ кескіндер алуға және радиоактивті материалдың төменірек дозаларын қолдануға мүмкіндік береді.

SPECT/CT және гамма-камера жүйелері

• SPECT/CT құрылғысы: Функционалдық сцинтиграфия деректерін компьютерлік томографиямен біріктіріп, ауру аймақтардың анатомиялық орналасуын нақты анықтауға мүмкіндік береді.
• Гамма-камера: Ағзаға енгізілген радиоактивті заттың мүшелер мен тіндерде таралуын анықтау арқылы сцинтиграфиялық кескіндер жасайды.
• Жаңа буын гамма-камерасы (GE 530c): Жоғары сезімталдықты қамтамасыз етіп, түсіру уақытын қысқартады және төменірек сәулелену дозасымен жоғары сапалы кескіндер алуға көмектеседі.

Жүрекке арналған гамма-камера: Жүрек бұлшықетіне қан ағымын бағалайтын мамандандырылған сцинтиграфиялық зерттеулерде қолданылады.

Сцинтиграфиялық бейнелеу жүйелері

• Өкпе перфузиялық сцинтиграфиясы: Өкпедегі қан ағымын бағалау арқылы тыныс алу жүйесінің қызметі туралы ақпарат береді.
• Вентиляциялық-перфузиялық сцинтиграфия: Өкпедегі ауа айналымын және қан айналымын бірге талдайды.
• Миды PET арқылы бейнелеу: Ми метаболизмін зерттеу арқылы оның функционалдық жағдайын бағалауға мүмкіндік береді.
• Ми перфузиялық сцинтиграфиясы: Ми тінінің қанмен қамтамасыз етілу жағдайын көрсетеді.
• Миокард перфузиялық сцинтиграфиясы: Жүрек бұлшықетіне жететін қан мөлшерін бағалайды.
• MUGA (радионуклидтік вентрикулография): Жүректің қан айдау қабілетін өлшеп, жүрек қызметі туралы ақпарат береді.
• Үш фазалы сүйек сцинтиграфиясы: Сүйектің қанмен қамтамасыз етілуін және метаболизмдік белсенділігін кезең-кезеңімен зерттейді.
• Бүкіл дененің сүйек сцинтиграфиясы: Бүкіл қаңқа жүйесін кешенді бағалауға мүмкіндік береді.
• Сүйек PET/CT (F18-NAF): Сүйек тініндегі өзгерістердің анағұрлым дәл кескіндерін береді.
• Артросцинтиграфия: Буын ішіндегі құрылымдарды функционалдық тұрғыдан бағалауға мүмкіндік береді.

Эндокриндік жүйе және ағзалар қызметін бейнелеу жүйелері

• Қалқанша без сцинтиграфиясы: Қалқанша бездің қызметі мен құрылымын бағалайды.
• Қалқанша маңы бездерінің сцинтиграфиясы: Қалқанша маңы бездерінің белсенділігі мен орналасуын көрсетеді.
• Дакриосцинтиграфия: Көз жасы жолдарының өткізгіштігі мен қызметін зерттейді.
• Сілекей бездерінің сцинтиграфиясы: Сілекей бездерінің функционалдық қабілетін бағалайды.

Асқазан-ішек жүйесін бейнелеу жүйелері

• Асқазан-ішек жолдарынан қан кету сцинтиграфиясы: Ас қорыту жүйесіндегі белсенді қан кету ошағын анықтайды.
• Гастроэзофагеалдық рефлюкс сцинтиграфиясы: Асқазан құрамының өңешке кері ағуын бағалайды.
• Меккель дивертикулының сцинтиграфиясы: Жіңішке ішектегі туа біткен құрылымдарды анықтауға көмектеседі.
• Асқазанның босау сцинтиграфиясы: Асқазанның босау уақытын өлшеу арқылы ас қорыту қызметін бағалайды.
• Өңеш арқылы өту уақытын өлшеу: Тағамның өңеш арқылы қозғалу жылдамдығын талдайды.

Несеп-жыныс жүйесін бейнелеу жүйелері

• Динамикалық бүйрек сцинтиграфиясы (DTPA/MAG3): Бүйректің қанмен қамтамасыз етілуін, сүзу және шығару қызметтерін бағалайды.
• Статикалық бүйрек сцинтиграфиясы (DMSA): Бүйрек тініндегі зақымдануларды немесе тыртықтарды анықтайды.
• ACE тежегішімен бүйрек сцинтиграфиясы: Бүйрек қан тамырларының тарылуын бағалауға көмектеседі.
• Везикоуретералдық рефлюкс сцинтиграфиясы: Зәрдің қуықтан бүйрекке қарай кері ағуын көрсетеді.
• Аталық бездердің сцинтиграфиясы: Аталық бездердің қанмен қамтамасыз етілуін бағалау үшін қолданылады.

Инфекциялар мен лимфа жүйесін бейнелеу

• Таңбаланған лейкоциттер сцинтиграфиясы: Бұл бейнелеу әдісінде инфекция ошағының орналасуын нақты анықтау үшін пациенттің өз лейкоциттері қолданылады.
• Сүйек кемігінің сцинтиграфиясы: Сүйек кемігінің белсенділігі мен таралуын көрсетеді.
• 18F-FDG арқылы инфекцияны бейнелеу: Метаболизмдік белсенділігі жоғары инфекция аймақтарын анықтайды.
• Лимфосцинтиграфия: Лимфа жүйесінің ағымы мен дренаж жолдарын бейнелейді.

Хирургияға көмекші технологиялар

• Операция ішілік гамма-зонд: Хирургтарға операция кезінде радиоактивті затты сіңірген тіндерді немесе лимфа түйіндерін оңай анықтауға мүмкіндік береді.
• Сентинелді лимфа түйінін карталау (SPECT/CT): Ісіктің таралу жолындағы алғашқы лимфа түйінін анатомиялық тұрғыдан анықтауға көмектеседі.

Ядролық медицина бөлімінде қандай емдеу әдістері қолданылады?

Ядролық медицинадағы емдеу әдістері радиоактивті заттарды ауру тінге нысаналы түрде жеткізуді қамтитын заманауи және тиімді тәсілдер болып табылады. Бұл емдеулерде қолданылатын радиофармацевтикалық препараттар белгілі бір жасушалармен селективті түрде байланысып, ауру аймаққа тікелей әсер етеді және сау тіндерді қорғауға көмектеседі.

Ядролық медицина емдері әсіресе қатерлі ісіктерді емдеуде, қалқанша без ауруларында, сүйек метастаздарында және кейбір созылмалы буын ауруларында маңызды рөл атқарады.

Қалқанша без ауруларында қолданылатын емдеу әдістері

• Радиоактивті йод-131 терапиясы: Бұл емдеу қалқанша без жасушаларының йодты сіңіру қабілетін пайдаланып, шамадан тыс белсенді қалқанша без тінін немесе қатерлі ісік жасушаларын нысанаға алады.
• Төмен дозалы йод терапиясы: Гипертиреоз және ыстық түйіндер сияқты жағдайларда шамадан тыс белсенді қалқанша бездің қызметін басуға көмектеседі.
• Жоғары дозалы йод терапиясы (абляция): Қалқанша без қатерлі ісігін емдегеннен кейін қалуы мүмкін жасушаларды жою және аурудың қайталану қаупін азайту үшін қолданылады.

Нейроэндокриндік ісіктерді емдеу

Lutetium-177 DOTATATE терапиясы: Соматостатин рецепторлары бар нейроэндокриндік ісік жасушаларымен байланысу арқылы нысаналы сәулеленуді қамтамасыз етеді.

Қуықасты безі қатерлі ісігін емдеу

• Lutetium-177 PSMA терапиясы: Қуықасты безінің қатерлі ісік жасушаларында кездесетін PSMA рецепторларын нысанаға алу арқылы ісік тініне тікелей әсер етеді.
• Radium-223 (Xofigo) терапиясы: Әсіресе сүйек метастаздары бар қуықасты безі қатерлі ісігінде тиімді болып, сүйек тінін нысанаға алып, мақсатты сәулелік әсер тудырады.

Сүйек метастаздарында қолданылатын емдеу әдістері

• Samarium-153 терапиясы: Сүйек метастаздары орналасқан аймақтарда радиоактивті әсер туғызу арқылы симптомдарды бақылауға көмектеседі.
• Strontium-89 терапиясы: Сүйек тінінде жиналып, метастаз аймақтарына нысаналы әсер ететін радионуклидтік терапия препараты.
• Rhenium-186 терапиясы: Сүйек метастаздарында қолданылатын және нысаналы сәулеленуді қамтамасыз ететін ядролық медицинаның тағы бір емдеу әдісі.

Бауыр ісіктерінде қолданылатын емдеу әдістері

Y-90 микросфералық (радиоэмболизация) терапиясы: Бұл емдеуде радиоактивті микросфералар бауыр ісігін қанмен қамтамасыз ететін қан тамырларына енгізіліп, сәулелену тікелей ісік тініне жеткізіледі.

Буын және ревматологиялық ауруларда қолданылатын емдеу әдістері

Радиосиновэктомия: Радиоактивті препараттарды буын ішіне енгізу арқылы қабынған синовиальды тінді басуға көмектесетін жергілікті емдеу әдісі.

Нысаналы радионуклидтік терапия әдістері

Радионуклидтік терапиялар: Ауру жасушалардың биологиялық ерекшеліктеріне сәйкес таңдалған радиоактивті препараттарды қолданатын нысаналы және жекелендірілген емдеу әдістері.

Неврология — ми, жұлын, жүйкелер және бұлшықеттерді қамтитын жүйке жүйесі ауруларын диагностикалау, емдеу және бақылаумен айналысатын медициналық мамандық. Неврология бөлімі эпилепсия, мигрень, Паркинсон ауруы, инсульт, Альцгеймер ауруы, шашыраңқы склероз (MS), бас аурулары, ұйқы бұзылыстары және жүйке-бұлшықет аурулары сияқты аурулармен айналысады. Маман неврологтар диагностикалайтын бұл жағдайларды зерттеуде MRI, EEG және EMG сияқты жетілдірілген бейнелеу және электрофизиологиялық тесттер қолданылады. Неврологиялық ауруларды емдеу дәрі-дәрмекпен емдеуді, физиотерапияны, оңалтуды немесе кейбір жағдайларда хирургиялық араласуды қамтиды.

Неврология дегеніміз не?

Неврология — жүйке жүйесіне байланысты ауруларды диагностикалау, емдеу және бақылаумен айналысатын медицина саласы; ол жүйке жүйесінің физиологиясы мен патологияларына маманданған. Неврологтар орталық және перифериялық жүйке жүйелеріне әсер ететін инсульт, эпилепсия, мигрень, Паркинсон ауруы, шашыраңқы склероз, нейропатия және деменция сияқты көптеген проблемаларды бағалайды және әдетте неврологиялық тексеру (мысалы, рефлекстер, координация, сезімталдық тесттері) және бейнелеу әдістері (MRI, CT, EEG, EMG) арқылы нақты диагноз қояды. Диагноз анықталғаннан кейін дәрі-дәрмекпен емдеу, физиотерапияға жолдау, қажет болған жағдайда хирургиялық емдеуге жолдау немесе өмір салты бойынша ұсыныстарды қамтитын кешенді емдеу жоспарлары әзірленеді.

Ақпарат алу және қабылдауға жазылу үшін форманы толтырыңыз.

Невролог деген кім?

Невролог — жүйке жүйесінің (ми, жұлын және перифериялық жүйкелер) ауруларына маманданған дәрігер. Бұл мамандар ең алдымен инсульт, эпилепсия, Паркинсон ауруы, шашыраңқы склероз (MS), бас аурулары, деменция, нейропатиялар және тірек-қимыл жүйесінің бұзылыстары сияқты көптеген неврологиялық проблемаларды диагностикалау және емдеуге жауапты. Неврологиялық бағалау кезінде неврологтар неврологиялық тексеру, магниттік-резонанстық томография (MRI), компьютерлік томография (CT), электрофизиология (EEG, EMG), жүйке өткізгіштігін зерттеу және қажет болған жағдайда люмбальды пункция сияқты қосымша тесттер жүргізеді. Шашыраңқы склероз сияқты иммундық жүйеге байланысты жүйке жүйесі ауруларында неврологтар мен дәрігерлер пациенттің анамнезін, физикалық тексеру нәтижелерін, бейнелеу және зертханалық зерттеулерді бірге бағалау арқылы нақты диагнозға келеді.

Неврология бөліміне қарасты қандай емханалар бар?

Неврология — ми, жұлын, перифериялық жүйке жүйесі және бұлшықеттерге байланысты ауруларды диагностикалайтын, емдейтін және бақылайтын ғылым саласы. Осы аяда неврология бөлімінің құрамында көптеген мамандандырылған емханалар қызмет көрсетеді. Medipol Hospital-ға қарасты неврология бөлімдері төмендегідей:

• Жад бұзылыстары емханасы
• Бас ауруы емханасы
• Шашыраңқы склероз / MS
• Жүйке-бұлшықет аурулары емханасы
• Зертханалар

Жад жоғалуы емханасы

Жад бұзылыстары емханалары — жад проблемалары және басқа когнитивтік бұзылыстары бар адамдарға диагноз қою, бақылау және емдеу қызметтері көрсетілетін мамандандырылған медициналық бөлімдер. Бұл емханаларда әдетте неврология, психиатрия, гериатрия және психология мамандары бірлесіп жұмыс істейтін мультидисциплинарлық тәсіл қолданылады. Жад бұзылыстары бар адамдарда көбінесе келесі белгілер байқалады:

• Соңғы уақытта ұмытшақтық пен алаңғасарлықтың артуы.
• Күнделікті тапсырмаларды орындауда қиындық
• Зейін қою проблемалары және зейін тапшылығы бұзылысы
• Жаңа ақпаратты меңгеруде қиындық
• Сөйлеу кезінде сөздерді табуда қиындық
• Отбасылық анамнезде Альцгеймер немесе деменцияның болуы.

Неврологиялық жад тесті дегеніміз не?

Неврологтар ұмытшақтық шағымымен келген пациенттерден алдымен егжей-тегжейлі медициналық анамнез жинайды; содан кейін зейін, жад, рефлекстер, сезімталдық, қозғалыс функциясы және тепе-теңдік сияқты когнитивтік және дене жүйелерін бағалау үшін неврологиялық тексеру жүргізеді. Осы аяда қарапайым «ұмытшақтық тесті» деп аталатын сұрақ-жауап түріндегі бағалаулар жүргізіледі; мысалы, пациенттің аптаның қай күні екенін ұмытуы немесе жақын достары мен отбасы мүшелерінің есімдерін еске түсіре алмауы сияқты күнделікті өмірге әсер ететін жағдайлар бақыланады. Сонымен қатар қажет деп танылған жағдайда ұмытшақтықтың негізінде жатқан неврологиялық немесе жүйелік себептерді зерттеу үшін EEG, MRI және CT сияқты бейнелеу әдістері немесе қан талдаулары қолданылады. Қысқаша айтқанда, неврологиялық ұмытшақтық тесті тек ұмытшақтықты бағалап қана қоймай, оның деменциямен, жеңіл когнитивтік бұзылыспен (MCI) немесе басқа неврологиялық аурулармен ықтимал байланысын нақтылауға көмектесетін кешенді көрсеткіштер береді.

Бас ауруы емханасы

Бас ауруы, тіпті жеңіл болған жағдайда да, күнделікті өмір сапасын айтарлықтай төмендетуі мүмкін жиі кездесетін шағым. Бас аймағы — тек миды ғана емес, көз, құлақ, мұрын, синустар, тістер, ауыз қуысы және бадамша бездер сияқты көптеген басқа құрылымдарды қамтитын күрделі анатомиялық аймақ. Сондықтан бас ауруының көзі әртүрлі аймақтардан туындауы мүмкін. Medipol Hospitals бас ауруы емханаларында егжей-тегжейлі диагностикалау және емдеу процедуралары жүргізіледі.

Шашыраңқы склероз / MS

Шашыраңқы склероз (MS) — орталық жүйке жүйесіне әсер ететін, көбінесе 20-40 жас аралығындағы жас ересектерде кездесетін созылмалы және үдемелі неврологиялық ауру. Ол жарақаттан кейін жас адамдардағы неврологиялық мүгедектіктің екінші негізгі себебі болып табылады. Шашыраңқы склероз әдетте ұстамалармен басталады. Бұл ұстамалар келесі белгілермен көрінуі мүмкін:

• Кенеттен дамитын көру проблемалары (әсіресе бір көздің бұлыңғыр көруі)
• Қолдар мен аяқтардың ұюы
• Бұлшықет әлсіздігі
• Жүрудің қиындауы және тепе-теңдіктің бұзылуы
• Сөйлеу бұзылыстары

Ұстамалар әдетте кемінде 24 сағатқа созылады және бірнеше аптаға дейін жалғасуы мүмкін. Ұстамалардан кейін белгілер көбінесе өздігінен немесе кортизон сияқты дәрі-дәрмектердің көмегімен айтарлықтай азаяды. Алайда кейбір жағдайларда неврологиялық зақым толық қалпына келмей, тұрақты мүгедектікке әкелуі мүмкін.

Жүйке-бұлшықет аурулары емханасы

Жүйке-бұлшықет бұзылыстары — орталық жүйке жүйесі, перифериялық жүйке жүйесі және бұлшықеттер арасындағы байланыстың бұзылуынан туындайтын жағдайлар. Бұл аурулар қозғалыс пен сезімталдықты жеткізетін жүйке жолдарының әртүрлі аймақтарындағы зақымданулар нәтижесінде пайда болады. Medipol Hospitals жүйке-бұлшықет аурулары емханаларында неврологтарымыз егжей-тегжейлі диагностикалау және емдеу процедураларын жүргізеді.

Зертханалар

Неврология бөліміне қарасты зертханалар жүйке жүйесінің қызметін егжей-тегжейлі бағалауға мүмкіндік беретін тесттер жүргізеді. Олар бейнелеу жүргізбейді, бірақ функционалдық бұзылыстарды анықтайды.

 Неврология қандай ауруларды емдейді?

Неврология орталық және перифериялық жүйке жүйесіне әсер ететін көптеген ауруларды диагностикалау және емдеумен айналысады. Неврология бөлімі келесі ауруларды қарастырады:

• Эпилепсия (құрысу бұзылысы)
• Мигрень және басқа бас аурулары
• Шашыраңқы склероз (MS)
• Паркинсон ауруы және қозғалыс бұзылыстары
• Альцгеймер ауруы және деменцияның басқа түрлері
• Амиотрофиялық латералдық склероз (ALS)
• Инсульт (салдану)
• Перифериялық нейропатиялар
• Гийен-Барре синдромы
• Ми және жұлын ісіктері
• Ұйқы бұзылыстары (мысалы, нарколепсия, ұйқысыздық)
• Жүйке қысылулары (мысалы, карпальды туннель синдромы)
• Вертиго (бас айналу)
• Нейроиммундық және нейроваскулярлық аурулар
• Балалардағы неврологиялық аурулар

Неврологиялық аурулардың белгілері қандай?

Неврологиялық аурулар жүйке жүйесінің (ми, жұлын және перифериялық жүйкелер) зақымдануына байланысты әртүрлі белгілермен көрінеді. Неврологиялық аурулардың белгілері төменде көрсетілген:

• Дененің ұюы
• Шаншу сезімі
• Сезімталдықтың жоғалуы
• Бұлшықет әлсіздігі
• Тепе-теңдіктің жоғалуы
• Зәр ұстамау
• Іш қату
• Ішек бұзылыстары
• Қосарланып көру
• Бұлыңғыр көру
• Жұтынудың қиындауы
• Сөйлеу бұзылысы

Неврологиялық аурулар дегеніміз не?

Неврологиялық аурулар — мидың, жұлынның, перифериялық жүйке жүйесінің немесе бұлшықеттердің электрлік өткізгіштігі мен құрылымдық тұтастығының бұзылуынан туындайтын аурулардың кең тобы. Неврологиялық аурулар төменде көрсетілген:

• Инсульт (мидағы қан тамырының бітелуі немесе қан кетуі)
• Эпилепсия
• Мигрень және басқа бас аурулары
• Паркинсон ауруы және қозғалыс бұзылыстары
• Альцгеймер ауруы және деменцияның басқа түрлері
• Шашыраңқы склероз (MS)
• ALS (амиотрофиялық латералдық склероз)
• Нейропатиялар (жүйке зақымдануы)
• Жүйке-бұлшықет аурулары
• Перифериялық жүйке жүйесінің аурулары
• Ми ісіктері
• Менингит
• Энцефалит

Неврологиялық тексеру қалай жүргізіледі?

Неврологиялық тексеру пациенттің егжей-тегжейлі медициналық анамнезін тыңдаудан басталады. Белгілердің қашан басталғаны, қанша уақытқа созылғаны, қатар жүретін басқа белгілер және қолданылатын дәрі-дәрмектер сияқты ақпарат бағаланады. Содан кейін ми мен жүйке жүйесінің әртүрлі қызметтері кезең-кезеңімен тексеріледі. Алдымен психикалық жағдай бағаланады, одан кейін бас-ми жүйкелері, бұлшықет күші мен қозғалыс жүйесі, рефлекстер, сезімталдық, тепе-теңдік және жүріс тексеріледі. Көз қозғалысы, көру және есту тиісті жүйкелер арқылы бақыланады. Бұлшықет күші еріксіз бұлшықет қозғалыстарын, бұлшықет қаттылығын және қолдардың төмен түсіп кетуге бейімділігін тексеру арқылы бағаланады. Рефлекстік тексеруде қол, тізе және тобық рефлекстері бағаланады. Сезімталдықты бағалау кезінде жеңіл жанасу, ауырсыну, температура, діріл және буынның орналасуын сезіну сияқты сезімдер тексеріледі. Координацияны бағалау үшін саусақ-мұрын тесті сияқты қарапайым сынақтар жүргізіледі; тепе-теңдікті тексеру үшін адамнан көзін жұмып тұру сұралады. Соңында пациенттің жүрісі бақыланады; қадам үлгісі, тепе-теңдігі және ырғағы тексеріледі. Осы тексеру барысында алынған нәтижелерге қарай миды бейнелеу сияқты қосымша зерттеулер тағайындалуы мүмкін.

Неврология бөлімінде жүргізілетін диагностикалық зерттеулер мен тесттер

Неврология емханаларында неврологиялық тексеру сана деңгейін, көз қозғалысын, көруді, естуді, тепе-теңдікті, бұлшықет күшін және рефлекстерді зерттейтін кешенді физикалық бағалаудан басталады. Одан кейін ми мен жүйке жүйесінің бұзылыстарын диагностикалауды қолдау үшін EEG (электроэнцефалография), EMG (электромиография), мидың MRI/CT зерттеуі, Допплер ангиографиясы және қан талдаулары жиі қолданылады. EEG эпилепсия мен ұйқы бұзылыстарында мидың электрлік белсенділігін тіркейді, ал EMG бұлшықет пен жүйке өткізгіштігі туралы ақпарат беріп, перифериялық нейропатияны, ALS және бұлшықет ауруларын ажыратуға көмектеседі. Сәулеленусіз егжей-тегжейлі бейнелеуді қамтамасыз ететін MRI ісіктерді, қан тамырлары ауруларын, демиелинизациялық ауруларды және дегенеративті ауруларды бағалауда таптырмас әдіс болып табылады. Қажет болған жағдайда ұйқы зертханасындағы полисомнография немесе үй жағдайындағы ұйқы тесттері ұйқы апноэсы мен неврологиялық ұйқы бұзылыстарын анықтайды. Сонымен қатар MS, нейропатия немесе паранеопластикалық синдромға күдік болған кезде жұлын-ми сұйықтығын талдау үшін люмбальды пункция және биохимиялық/генетикалық тесттер диагноз қоюға көмектеседі.

Неврологиялық пациенттерге қолданылатын емдеу әдістері

Неврологиялық ауруларды басқарудың негізгі кезеңі сенімді диагностикалық әдістерге негізделеді; неврологиялық тексеруден кейін компьютерлік томография (CT), магниттік-резонанстық томография (MRI), ангиография және түсті Допплер сияқты жетілдірілген бейнелеу әдістері маңызды рөл атқарады. Емдеу аурудың түріне қарай дәрі-дәрмекпен емдеу, физикалық және еңбек терапиясы арқылы оңалту және сөйлеу терапиясы сияқты мультидисциплинарлық тәсілдермен қалыптастырылады. Ми ісіктеріне, аневризмаларға, жарақаттық зақымдануларға немесе эпилепсияға бағытталған операциялар нейрохирургия аясында сәтті жүргізіледі. Паркинсон ауруы, эссенциалды тремор және емдеуге төзімді эпилепсия кезінде дәрі-дәрмексіз нұсқа ретінде қолданылатын миды терең стимуляциялау (DBS) миға электродтар имплантациялау арқылы белгілердің айтарлықтай жақсаруын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар транскраниалдық магниттік стимуляция (TMS) магниттік өрістердің көмегімен ми белсенділігін реттеп, неврологиялық және психиатриялық бұзылыстарда қолдаушы ем береді және кейбір жағдайларда дәрі-дәрмексіз балама ұсынады.

Неврология бөлімдері бар ауруханаларымыз

Біздің Неврология бөлімі ми, жұлын, жүйке жүйесі және бұлшықеттерге байланысты ауруларды диагностикалау және емдеуде маманданған қызметкерлерімен қызмет көрсетеді. Medipol Hospital құрамында Неврология бөлімі бар ауруханалар төменде көрсетілген:

• Bağcılar Medipol Mega University Hospital
• Bahçelievler Medipol Hospital
• Koşuyolu İstanbul Medipol Hospital
• Esenler Medipol University Hospital
• Sefaköy Medipol University Hospital
• Çamlıca Medipol University Hospital
• Pendik Medipol University Hospital
• Vatan Medipol University Hospital
• Unkapanı Medipol University Dental Hospital
• Medipol Acıbadem District Hospital

Неврология туралы жиі қойылатын сұрақтар

Төменде неврология бөлімі туралы жиі қойылатын сұрақтар мен жауаптар берілген.

Аяқтың күйдіру сезімі неврологиялық ауру ма?

Аяқтағы күйдіру сезімі көбінесе жүйке зақымдануының (перифериялық немесе полинейропатиялық нейропатияның) белгісі болып табылады, сондықтан неврологиялық проблема ретінде қарастырылады.

Невролог қандай тесттер жүргізеді?

Неврологтар аурудың түріне қарай EEG, EMG, MRI және CT сияқты бейнелеу зерттеулерін, сондай-ақ қажет болған жағдайда қан талдауларын немесе люмбальды пункцияны тағайындай алады.

Неврологиялық ауруды диагностикалау қанша уақыт алады?

Неврологиялық ауруларды диагностикалау алдымен анамнез жинау және физикалық тексеруден басталады; қажетті бейнелеу және зертханалық тесттердің нәтижелеріне байланысты диагноз әдетте бірнеше күн ішінде расталады.

Бас ауруы неврологиялық ауру ма?

Бас ауруы әдетте күйзеліс, кернеу немесе мигрень сияқты жағдайларға байланысты және өздігінен неврологиялық ауру болып саналмайды; алайда неврологиялық тексеру қажет болуы мүмкін.

Күйзеліс неврологиялық ауруларды қоздыра ма?

Күйзеліс иммундық жүйені әлсіретіп, эпилепсия және белдемелі герпес сияқты неврологиялық проблемалардың белгілерін қоздыруы мүмкін.

Ең жиі кездесетін неврологиялық аурулар қандай?

Ең жиі кездесетін неврологиялық ауруларға инсульт, Альцгеймер ауруы, эпилепсия, шашыраңқы склероз (MS) және Паркинсон ауруы жатады.

Неврология құлақтағы шуды емдей ме?

Құлақтағы шуды көбінесе ЛОР мамандары бағалайды, бірақ ол вертигомен қатар жүрсе, неврологиялық араласу қажет болуы мүмкін.

Беттің қызаруы неврологиялық бұзылыс па?

Беттің қызаруы әдетте дерматологиялық немесе қан айналымына байланысты болады және неврологиялық бұзылыс ретінде қарастырылмайды.

Неврологиядағы мүгедектік деңгейін бағалау шкаласы нені білдіреді?

«Неврологиялық мүгедектік деңгейін бағалау шкаласы» — пациенттің функционалдық жоғалуының пайыздық дәрежесін көрсететін ресми бағалау кестесі; бұл ақпарат әлеуметтік қамсыздандыру үдерістерінде жиі қолданылады.

Неврология аяқтың ауыруын емдей ме?

Егер аяқтарда ұю, әлсіздік немесе жүйкеге байланысты ауырсыну болса, бұл жағдайлар неврологиялық бұзылысқа күдік ретінде невролог тарапынан бағаланады.

Көз алдындағы қалқымалы дақтар неврологиямен байланысты ма?

Көз алдындағы қалқымалы дақтар әдетте көздің шыны тәрізді денесіндегі өзгерістерден туындайды, неврологиялық себепті емес және ЛОР/офтальмология мамандары тарапынан бағаланады.

Нефрология — бүйректердің құрылымы мен қызметін, сондай-ақ осы ағзаларға әсер ететін ауруларды диагностикалау және емдеуді зерттейтін медициналық мамандық. Бұл бөлім бүйрек жеткіліксіздігі, гипертония, зәр шығару жолдарының аурулары және электролиттік теңгерімсіздік сияқты көптеген жағдайларды диагностикалау және емдеуді қамтиды.

Нефрология дегеніміз не?

Нефрология — бүйректердің құрылымы мен қызметін, сондай-ақ бүйрекке байланысты денсаулық мәселелерін зерттейтін медициналық мамандық. Ол ішкі аурулар саласының қосалқы мамандығы ретінде де белгілі.

Бүйректер ағзаның сүзгі жүйесі сияқты жұмыс істейді; олар қанды сүзеді, зиянды заттарды бөліп алып, оларды зәр арқылы шығарады. Сонымен қатар олар су, натрий, калий және әртүрлі минералдардың тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі.

Бүйректердің өз қызметін толық және теңгерімді түрде атқаруы қан қысымын бақылаудан және сүйек денсаулығынан бастап сұйықтық тепе-теңдігі мен метаболизмді реттеуге дейінгі көптеген жүйелерге тікелей әсер етеді. Осы тұрғыдан алғанда, нефрология ағзаның жалпы денсаулығын қорғауға бағытталған кешенді сала болып табылады.

Ақпарат алу және қабылдауға жазылу үшін форманы толтырыңыз.

Нефрология қандай ауруларды емдейді?

Нефрология бүйректерге тікелей немесе жанама әсер ететін көптеген ауруларды бағалаумен айналысады. Бұл ауруларға мыналар жатады:

• Жедел бүйрек жеткіліксіздігі: Бүйректер өз қызметін жылдам жоғалтқан кезде пайда болады. Әдетте кенеттен дамиды және шұғыл араласуды қажет етеді.
• Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі: Бүйрек қызметінің уақыт өте келе біртіндеп төмендеуі. Ол ұзақ уақыт бойы симптомсыз өршуі мүмкін және тұрақты бақылауды қажет етеді.
• Зәрде ақуыздың болуы (протеинурия): Протеинурия — бүйректің сүзу жүйесінде проблема болған кезде зәрде ақуыздың пайда болуы және ол бүйрек ауруының ерте белгісі болуы мүмкін.
• Зәрде қанның болуы (гематурия): Зәрде қанның болуы бүйректер немесе зәр шығару жолдарына қатысты проблеманың белгісі болуы мүмкін.
• Гломерулярлық аурулар: Бұл бүйректің сүзу бірліктері болып табылатын шумақтардың зақымдануы нәтижесінде пайда болатын аурулар.
• Нефрит (бүйректің қабынуы): Бүйрек тінінің қабынуы нәтижесінде дамиды және әртүрлі факторлардан туындауы мүмкін.
• Қант диабетіне байланысты бүйректің зақымдануы (диабеттік нефропатия): Қант диабетінің ұзақ уақыт бойы бүйректерге әсер етуі нәтижесінде пайда болады және мұқият бақылауды қажет етеді.
• Гипертонияға байланысты бүйрек аурулары: Жоғары қан қысымы бүйректердегі қан тамырларын зақымдап, бүйрек қызметін бұзуы мүмкін.
• Электролиттік теңгерімсіздік: Натрий, калий және кальций сияқты минералдардың тепе-теңдігі бұзылатын жағдайлар және олар бүйрек қызметімен тығыз байланысты.
• Бүйрек тасы: Бүйректе тас түзілуі және онымен байланысты функционалдық бұзылыстар нефрология саласына жатады.
• Бүйректің кистоздық аурулары: Бүйректерде сұйықтыққа толы кисталардың пайда болуымен сипатталады және бүйрек қызметіне әсер етуі мүмкін.
• Уремия: Бүйректердің дұрыс жұмыс істемеуіне байланысты қанда қалдық өнімдердің жиналуынан туындайтын ауыр жағдай.
• Креатинин деңгейінің жоғарылауы және бүйрек функциясының бұзылуы: Қандағы креатинин деңгейінің жоғарылауы бүйректердің сүзу қызметіндегі проблемаларды көрсетуі мүмкін.
• Диализді қажет ететін бүйрек аурулары: Бүйректер қызметін айтарлықтай жоғалтқан жағдайларда ағзаны тазарту үшін диализ емі қажет болуы мүмкін.
• Гломерулярлық аурулар: Бүйректің сүзу бірліктерінің зақымдануы нәтижесінде пайда болатын ауруларды қамтиды.
• Гломерулонефрит: Шумақтардың қабынуына байланысты дамитын және бүйрек қызметіне әсер етуі мүмкін ауыр ауру.
• Бүйрек трансплантациясынан кейінгі бақылау және емдеу: Бүйрек трансплантациясынан өткен пациенттерді тұрақты бақылау және трансплантацияланған бүйректің сау жұмысын жалғастыруын қамтамасыз ету нефрологияның маңызды бағыттарының бірі.

Нефрология бөлімінде қандай тесттер жүргізіледі?

Нефрология бөлімінде жүргізілетін тесттер бүйрек денсаулығын, зәрдегі көрсеткіштерді және ағзадағы сұйықтық-электролит тепе-теңдігін егжей-тегжейлі зерттеу үшін қолданылады. Пациенттің шағымдарына, медициналық анамнезіне және тексеру нәтижелеріне байланысты нефролог қан талдауларын, зәр талдауларын, бейнелеу әдістерін және қажет болған жағдайда қосымша диагностикалық әдістерді қолдануы мүмкін. Бұл бөлімде қолданылатын тесттер мен диагностикалық әдістерге мыналар жатады:

• Қан талдаулары (креатинин, мочевина, eGFR, электролиттер): Бүйрек қызметін бағалау және ағзадағы сұйықтық пен электролит тепе-теңдігін талдау үшін жүргізіледі.
• 24 сағаттық зәр талдауы: Тәуліктік ақуыз жоғалуын, креатининнің шығарылуын және кейбір минералдардың деңгейін толығырақ бағалау үшін қолданылады.
• 24 сағаттық қан қысымын өлшеу (қан қысымы мониторы): Бұл тест гипертонияның бүйректерге әсерін және тәулік бойындағы қан қысымының ауытқуларын талдау үшін жүргізіледі.
• Бүйректің ультрадыбыстық зерттеуі (USG): Бүйректердің көлемі мен құрылымын, сондай-ақ кисталар, тастар немесе бітелулер сияқты жағдайларды бағалау үшін қолданылады.
• Бүйректің КТ зерттеуі: Бүйрек тастарын, түзілістерді және құрылымдық ауытқуларды егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік береді.
• Магниттік-резонанстық томография (MRI): Әсіресе қан тамырларының құрылымы мен жұмсақ тіндер туралы кеңейтілген ақпарат береді.
• Бүйрек ангиографиясы: Бұл процедура бүйректердің қан тамырларын бейнелеу және кез келген тарылу немесе бітелуді анықтау үшін жүргізіледі.
• Бүйрек биопсиясы: Бүйректен алынған шағын тін үлгісін зерттеу аурудың түрі мен ауырлық дәрежесін нақты диагностикалауға мүмкіндік береді.
• Бүйрек сцинтиграфиясы: Бүйректердің функционалдық жұмысын және әр бүйректің үлестік қызметін бағалау үшін қолданылады.

Нефрология бөлімінде қандай емдеу әдістері қолданылады?

Нефрология бөлімінде қолданылатын емдеу әдістері бүйрек ауруының себебі мен кезеңіне қарай жоспарланады. Осы аяда әртүрлі емдеу әдістері бірге қолданылуы мүмкін. Негізгі емдеу әдістері төмендегідей:

Дәрі-дәрмекпен емдеу

Бұл бүйрек ауруларын бақылаудағы ең негізгі емдеу әдістерінің бірі. Әсіресе қан қысымын бақылау, ісінуді азайту, электролит тепе-теңдігін сақтау және зәрдегі ақуыз жоғалуын барынша азайту үшін әртүрлі дәрі-дәрмектер қолданылуы мүмкін.

Қан қысымын және метаболизмді бақылау

Бұл гипертония және қант диабеті сияқты бүйрек денсаулығына тікелей әсер ететін ауруларды бақылауға көмектеседі.

Тамақтану және өмір салтын өзгерту

Тұзды шектеу, сұйықтық тепе-теңдігін реттеу және ақуыз бен калий сияқты қоректік заттарды бақылау бүйректерге түсетін жүктемені азайтуға көмектеседі. Салауатты өмір салты әдеттері емдеу үдерісін қолдайды.

Негізгі ауруға бағытталған емдеу әдістері

Гломерулонефрит сияқты белгілі бір бүйрек ауруларында емдеу жоспары аурудың түрі мен ауырлық дәрежесіне қарай әзірленеді. Бұл емдеу әдістері аурудың үдеуін бақылауға бағытталған.

Ангиопластика (қан тамырын ашу процедурасы)

Бұл бүйрек артерияларындағы (бүйректің қан тамырларындағы) тарылуды түзету үшін қолданылатын интервенциялық емдеу әдісі. Катетер арқылы тарылған аймаққа жетіп, баллонмен кеңейту жүргізіледі және қажет болған жағдайда қан ағымын реттеу үшін стент орнатылады. Әсіресе бүйректерге қан ағымы төмендеген жағдайларда қолданылады.

Гемодиализ

Бұл бүйректер өз қызметін жеткілікті деңгейде атқара алмаған кезде қандағы қалдық өнімдерді аппараттың көмегімен шығару үшін қолданылатын емдеу әдісі.

Перитонеальды диализ

Бұл әдетте үй жағдайында жүргізілетін, ішастар (құрсақ қуысының ішкі қабаты) табиғи сүзгі ретінде пайдаланылатын баламалы диализ әдісі.

Бүйрек трансплантациясы

Бұл ауыр бүйрек жеткіліксіздігінде қолданылатын ең тиімді емдеу нұсқаларының бірі және пациентке сау бүйректі трансплантациялауды қамтиды.

Химиотерапия — қатерлі ісік жасушаларын жою немесе олардың өсуін бақылау үшін дәрі-дәрмектер арқылы жүргізілетін емдеу әдісі. Медициналық тұрғыдан ол жасушалардың бөлінуіне жол бермеу арқылы әсер етеді, осылайша ісіктерді кішірейтеді немесе олардың таралуын тоқтатады. Әртүрлі қатерлі ісік түрлерін емдеуде қолданылатын химиотерапия әдетте көктамырішілік инфузия немесе ауыз арқылы қабылданатын дәрі-дәрмектер түрінде жүргізіледі.

Химиотерапия дегеніміз не?

Химиотерапия — қатерлі ісікті емдеуде қолданылатын дәрі-дәрмекке негізделген емдеу әдісі. «Химио» деп те аталатын бұл емдеу қатерлі ісік жасушаларын жою немесе олардың өсуі мен көбеюін тоқтату арқылы әсер етеді. Онкологтар басқаратын химиотерапия жеке немесе хирургия және сәулелік терапия сияқты басқа емдеу әдістерімен бірге қолданылуы мүмкін.

Химиотерапия операциядан кейін қалған қатерлі ісік жасушаларын жою, ісіктерді кішірейту, ауруды толығымен жою немесе тек симптомдарды жеңілдету үшін қолданылуы мүмкін. Химиотерапия таралмаған бастапқы қатерлі ісіктерде де, дененің басқа бөліктеріне таралған метастаздық қатерлі ісіктерде де қолданылуы мүмкін. Дәрі-дәрмектерді таңдау және емдеу жоспары қатерлі ісіктің орналасқан жері мен кезеңіне, сондай-ақ пациенттің жалпы денсаулық жағдайына байланысты анықталады.

Ақпарат алу және қабылдауға жазылу үшін форманы толтырыңыз

Химиотерапия не үшін жүргізіледі?

Химиотерапия — қатерлі ісікті емдеуде ең жиі қолданылатын әдістердің бірі. Химио қатерлі ісікті емдеу үшін қолданылады. Себебі қатерлі ісік жасушалары ағзадағы сау жасушаларға қарағанда әлдеқайда жылдам өсіп, көбейеді.

Емдеуде қолдануға болатын көптеген әртүрлі химиотерапиялық дәрі-дәрмектер бар. Бұл дәрі-дәрмектер әртүрлі қатерлі ісік түрлерін емдеу үшін жеке немесе бірнеше препараттың комбинациясы түрінде қолданылуы мүмкін.

Химиотерапия қатерлі ісіктің көптеген түрлері үшін тиімді емдеу нұсқасы болғанымен, оның жанама әсерлерінің пайда болу қаупі де бар. Кейбір пациенттерде жанама әсерлер жеңіл және басқаруға болатын болса, басқа жағдайларда олар анағұрлым ауыр денсаулық проблемаларына әкелуі мүмкін.

Химиотерапиялық емдеу қалай жүргізіледі?

Химиотерапиялық дәрі-дәрмектер әртүрлі әдістермен енгізілуі мүмкін. Ең жиі таңдалатын әдіс — көктамырішілік химиотерапия. Бұл әдісте дәрі қолға енгізілген ине немесе кеуде аймағына орналастырылған арнайы тамырлық қолжетімділік құрылғысы арқылы беріледі.

Кейбір химиотерапиялық дәрі-дәрмектерді ауыз арқылы қабылдауға болады. Таблетка немесе капсула түріндегі бұл дәрілер дәрігер белгілеген доза мен мерзімге сәйкес қолданылады. Химиотерапия инъекция арқылы да жүргізілуі мүмкін. Бұл әдісте дәрі вакцинаға ұқсас түрде ине арқылы бұлшықетке немесе тері астына енгізіледі. Жергілікті химиотерапия тері қатерлі ісігінің кейбір түрлерінде қолданылады. Бұл әдісте құрамында химиотерапиялық дәрі бар крем немесе гель тікелей теріге жағылады.

Кейбір жағдайларда химиотерапиялық дәрі-дәрмектер аймақтық түрде де енгізілуі мүмкін. Дәрі тікелей құрсақ қуысына (интраперитонеалдық), кеуде қуысына (интраплевралдық), орталық жүйке жүйесіне (интратекалдық) немесе қуыққа (интравезикалдық) енгізілуі мүмкін.

Соңында, химиотерапиялық дәрі-дәрмектер ісіктің өзіне де тікелей енгізілуі мүмкін. Операция кезінде дәрінің бақыланатын түрде бөлінуін қамтамасыз ету үшін ісік аймағына жұқа диск тәрізді дәрі тасымалдағыштары орналастырылуы мүмкін. Сонымен қатар химиотерапия ісікті қанмен қамтамасыз ететін қан тамырына тікелей енгізілуі мүмкін.

Химиотерапияның артықшылықтары қандай

Химиотерапияның артықшылықтары да, кемшіліктері де бар. Сондықтан емдеуді бастамас бұрын пациенттер дәрігерімен кеңесіп, үдерісті бірге басқаруы керек. Химиотерапия қатерлі ісікті кішірейтуі немесе оның өсуін баяулатуы мүмкін.

Бұл өмір сүру ұзақтығын арттыруға және симптомдарды жеңілдетуге көмектесуі мүмкін. Кейбір пациенттерде ісіктің кішіреюі хирургиялық араласуды мүмкін етуі мүмкін.

Операциядан кейін жүргізілетін химиотерапия қатерлі ісіктің қайта пайда болу қаупін азайтуы мүмкін. Сонымен қатар емдеу кезінде жиірек бақылау, тесттер және дәрігерлік қадағалау пациенттерге сенімділік беруі мүмкін. Химиотерапияның артықшылықтары төменде көрсетілген:

• Қатерлі ісікті кішірейту немесе оның өсуін баяулату
• Өмір сүру ұзақтығын арттыру және симптомдарды жеңілдету
• Операцияны жүргізуге мүмкіндік беру
• Қайталану қаупін азайту
• Тұрақты бақылау және қадағалау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету

Химиотерапияның жанама әсерлері қандай?

Химиотерапия — қатерлі ісіктің көптеген түрлері үшін тиімді емдеу әдісі. Алайда басқа қатерлі ісік емдері сияқты, ол да белгілі бір жанама әсерлерді тудыруы мүмкін. Бұл жанама әсерлер туралы хабардар болу үдерісті мұқият бақылауды және алдын алу немесе симптомдарды жеңілдету шаралары туралы медициналық командаңызбен байланысуды жеңілдетеді.

Химиотерапияның жанама әсерлері әр адамда әртүрлі болуы мүмкін. Бұл қатерлі ісіктің түрі мен орналасқан жеріне, қолданылатын химиотерапиялық дәрі-дәрмектердің түрі мен дозасына, сондай-ақ пациенттің жалпы денсаулық жағдайына байланысты.

Химиотерапияға байланысты жанама әсерлер дәрі-дәрмектің түріне және енгізілген дозасына қарай өзгеруі мүмкін. Химиотерапияның ең жиі кездесетін жанама әсерлеріне шаршау, шаштың түсуі, тромбоциттер санының төмендеуі, ақ қан жасушаларының азаюы және осы жағдайға байланысты инфекция қаупінің жоғарылауы жатады.

Сонымен қатар анемия, жүрек айнуы, құсу, тәбеттің өзгеруі, іш қату, диарея және ауыздағы жаралар да жиі кездесетін жағдайлар. Химиотерапияның жанама әсерлері төменде көрсетілген:

• Шаршау
• Шаштың түсуі
• Тромбоцитопения (тромбоциттер санының төмендеуі)
• Нейтропения (ақ қан жасушалары санының төмендеуі)
• Инфекция қаупінің жоғарылауы
• Анемия (қызыл қан жасушалары санының төмендеуі)
• Жүрек айнуы және құсу
• Тәбеттің өзгеруі
• Іш қату
• Диарея
• Ауыздағы жаралар
• Перифериялық нейропатия немесе жүйкеге байланысты басқа проблемалар
• Тері мен тырнақтағы өзгерістер
• Ішек немесе қуықты бақылаудың жоғалуы
• Салмақтың өзгеруі
• Мазасыздық
• Депрессия
• Либидо мен жыныстық функцияның өзгеруі
• Ұрпақ өрбіту қабілетіне қатысты проблемалар

Химиотерапия кімдерге жүргізіледі?

Химиотерапия — қатерлі ісікке шалдыққан пациенттердегі қатерлі ісік жасушаларын жою үшін қолданылатын негізгі емдеу әдістерінің бірі. Қатерлі ісіктің кейбір түрлерінде ол жеке емдеу нұсқасы ретінде қолданылуы мүмкін, ал басқа жағдайларда ағзада қалып қоюы мүмкін жасырын қатерлі ісік жасушаларын жою үшін хирургия сияқты емдерден кейін қолданылады.

Бұл тәсіл адъюванттық терапия деп аталады. Кейбір пациенттерде ісікті кішірейту және хирургия немесе сәулелік терапия сияқты кейінгі емдерді жеңілдету үшін химиотерапия неоадъюванттық терапия ретінде жүргізіледі.

Қатерлі ісіктің асқынған кезеңдерінде химиотерапия ауруды толығымен жою үшін емес, симптомдарды жеңілдету және өмір сапасын жақсарту үшін паллиативтік ем ретінде де қолданылуы мүмкін.

Химиотерапияның түрлері қандай?

Химиотерапия — қатерлі ісікті емдеуде ең жиі қолданылатын әдістердің бірі және аурудың кезеңіне, таралу дәрежесіне және емдеу мақсаттарына байланысты әртүрлі тәсілдермен жүргізілуі мүмкін.

Кейбір жағдайларда операция алдында ісікті кішірейту үшін қолданылады; басқа жағдайларда операциядан кейін қайталану қаупін азайту немесе пациенттің өмір сапасын сақтау үшін қолданылады. Химиотерапияның түрлері төменде көрсетілген:

• Неоадъюванттық химиотерапия
• Адъюванттық химиотерапия
• Паллиативтік химиотерапия

Неоадъюванттық химиотерапия

Неоадъюванттық химиотерапия — операция немесе сәулелік терапия алдында жүргізілетін емдеу әдісі. Оның мақсаты — ісіктің көлемін кішірейту, осылайша операция кезінде аз мөлшерде тінді алып тастауға мүмкіндік беру. Ол сондай-ақ ағзаны сақтайтын операцияның жүргізілу мүмкіндігін арттырып, кейінгі емдеу үдерістерін жеңілдетеді.

Адъюванттық химиотерапия

Адъюванттық химиотерапия — хирургиялық араласудан кейін қолданылатын емдеу әдісі. Ол ісік толық алып тасталғандай көрінгеннен кейін де қалуы мүмкін микроскопиялық қатерлі ісік жасушаларын жоюға бағытталған. Осылайша қатерлі ісіктің қайталану қаупі азайып, ұзақ мерзімді емдеу нәтижесі жақсарады.

Паллиативтік химиотерапия

Паллиативтік химиотерапия қатерлі ісіктің асқынған кезеңдерінде, ауруды толық жою мүмкін болмаған кезде қолданылады. Оның негізгі мақсаты — ауруды бақылау, симптомдарды жеңілдету және өмір сапасын жақсарту. Ісіктің өсуін баяулату арқылы ауырсыну мен басқа шағымдарды азайтуға көмектесіп, пациенттің емдеу үдерісін жайлырақ етеді.

Химиотерапия қанша уақытқа созылады?

Химиотерапияның ұзақтығы жүргізілетін емге байланысты өзгереді; кейбір жағдайларда ол 30 минутқа ғана созылса, кейбір жағдайларда 8 сағатқа дейін жалғасуы мүмкін. Емдеу барысында мейіргер өмірлік маңызды көрсеткіштерді тұрақты түрде бақылап, дәрі-дәрмектерге жағымсыз реакциялардың пайда болмауын қадағалайды. Бұл үдеріс кезінде пациент демала алады, тамақтана алады немесе уақыт өткізу үшін әртүрлі әрекеттермен айналыса алады. Егер пациент жүріп-тұрғысы келсе, IV тіреуішін өзімен бірге алып жүре алады. Сеанс аяқталғаннан кейін көктамырішілік желі физиологиялық ерітіндімен шайылып, порт немесе ине алынады. Одан кейін ықтимал дәрілік реакцияларды бақылау үшін пациенттерден әдетте тағы 30 минут күту сұралуы мүмкін. Осы кезеңнен кейін пациент үйіне қайта алады.

Химиотерапиямен қай бөлім айналысады?

Химиотерапиялық емдеуге жауапты медициналық мамандық медициналық онкология деп аталады. Бұл салада жұмыс істейтін дәрігерлер медициналық онкологтар деп аталады. Медициналық онкология — ішкі аурулар бойынша білім алғаннан кейін меңгерілетін қосалқы мамандық және ісіктерді емдеуге арнайы бағытталған.

Medipol денсаулық сақтау тобының химиотерапиялық емі

Medipol университеттік ауруханасының химиотерапия бөлімі тәжірибелі және серпінді қызметкерлерімен жұмыс күндері сағат 08:00-ден 18:00-ге дейін үздіксіз қызмет көрсетеді. Заманауи медициналық құрылғылармен жабдықталған бөлім 2 пациент емдеу залы, 2 жеке бөлме және арнайы араласу мен қан алу бөлмелері арқылы бір мезгілде 30 пациентті емдей алады. Пациенттеріміздің емдері тәжірибелі дәріхана командасы тарапынан толық автоматтандырылған дәрі дайындау шкафтары бар толық стерильді ортада дайындалады.

Химиотерапия туралы жиі қойылатын сұрақтар

Химиотерапия қандай емдеу түрі?

Химиотерапия — жылдам көбейетін жасушаларды жоятын дәрі-дәрмекпен емдеу. Дәрі-дәрмектердің көпшілігі көктамыр ішіне енгізіледі, ал кейбіреулері ауыз арқылы қабылданады және олар жеке немесе басқа емдермен бірге қолданылуы мүмкін.

Химиотерапияны таңдауды не анықтайды?

Қолданылатын химиотерапия түрі қатерлі ісіктің түріне, оның кезеңі мен таралуына, пациенттің жалпы денсаулық жағдайына және емдеу мақсаттарына сәйкес анықталады.

Химиотерапия қай кезеңде қолданылады?

Химиотерапия қатерлі ісіктің кез келген кезеңінде қолданылуы мүмкін. Ерте кезеңдерде ол қайталану қаупін азайту үшін операциядан немесе сәулелік терапиядан кейін (адъюванттық терапия), ісікті кішірейту үшін операция алдында (неоадъюванттық терапия) немесе асқынған кезеңдерде ауруды бақылау және симптомдарды жеңілдету үшін (паллиативтік терапия) қолданылуы мүмкін.

Қатерлі ісік болмаса да химиотерапия жүргізіле ме?

Химиотерапия негізінен қатерлі ісікті емдеуде қолданылады; алайда кейбір химиотерапиялық дәрі-дәрмектер ревматоидтық артрит, псориаз және кейбір басқа аутоиммундық аурулар кезінде төмен дозада қолданылуы мүмкін.

Қатерлі ісікті емдеу кезінде химиотерапия қабылданбаса не болады?

Ұсынылған химиотерапия жүргізілмесе, сауығу мүмкіндігі, қайталану қаупін азайту, ісікті кішірейту немесе симптомдарды жеңілдету сияқты күтілетін артықшылықтар жоғалуы мүмкін.

Қатерлі ісікті тек химиотерапиямен емдеуге бола ма?

Қатерлі ісіктің кейбір түрлерінде химиотерапия жалғыз негізгі ем ретінде қолданылуы және тіпті толық сауығуға әкелуі мүмкін.

Химиотерапия қатерлі ісікті толығымен жоя ма

Кейбір қатерлі ісіктерде химиотерапия ісік жасушаларын толығымен жойып, негізгі ем ретінде қолданылуы мүмкін; алайда ол әрбір жағдайда аурудың толық жойылуына кепілдік бермейді.

Химиотерапияны кімдер қабылдай алмайды?

Ауыр жүрек немесе өкпе аурулары сияқты күрделі қосымша аурулары бар адамдарға қарқынды химиотерапия пайдасынан гөрі көбірек зиян келтіруі мүмкін болғандықтан, олар қолайлы кандидат болмауы мүмкін.

Химиотерапия қай жерде жүргізіледі?

Химиотерапия әдетте көктамыр ішіне немесе таблетка түрінде беріледі. Кейбір ерекше жағдайларда ол құрсақ қуысына жергілікті түрде де енгізілуі мүмкін.

Химиотерапия қабылдау қиын ба?

Химиотерапия физикалық және психологиялық жанама әсерлерді тудыруы мүмкін; алайда бұл жанама әсерлер көбінесе басқаруға болады және емдеудің беретін пайдасына сәйкес келеді.

Химиотерапия порты қалай орнатылады?

Химиотерапия порты әдетте шағын хирургиялық процедура арқылы кеуде аймағындағы ірі венаға орналастырылады және емдеу барысында қайта-қайта көктамырішілік қолжетімділік жасаудың қажеттілігін жояды.

Алғашқы химиотерапия сеансы қанша уақытқа созылады?

Алғашқы химиотерапия сеансы қолданылатын дәрі-дәрмекке және пациентті бақылау талаптарына байланысты әдетте 2-6 сағатқа созылады.

Алғашқы химиотерапия сеансы кезінде не болады?

Алғашқы химиотерапия сеансы кезінде көктамырішілік желі орнатылады немесе дәрі порт арқылы енгізіледі. Медициналық команда пациентті ықтимал жанама әсерлерге мұқият бақылайды.

Химиотерапия сеанстарының ең көп саны қанша?

Химиотерапия сеанстарының саны қатерлі ісіктің түрі мен кезеңіне және емдеу жоспарына байланысты өзгереді. Әдетте 4-8 цикл жүргізіледі, алайда кейбір жағдайларда емдеу ұзағырақ жалғасуы мүмкін.

Химиотерапияның жанама әсерлері қашан басталады?

Жанама әсерлер әдетте алғашқы бірнеше күн немесе апта ішінде пайда болады.

Әрбір химиотерапия шаштың түсуіне себеп бола ма?

Әрбір химиотерапиялық дәрі шаштың түсуіне себеп болмайды. Бұл жанама әсер қолданылатын дәрі-дәрмектің түрі мен дозасына байланысты өзгереді.

Химиотерапиядан кейін қатерлі ісік қайта пайда болуы мүмкін бе?

Химиотерапия қатерлі ісікке қарсы тиімді болғанымен, қатерлі ісік жасушалары қайта өсе алатындықтан, ауру қатерлі ісіктің кейбір түрлерінде қайта пайда болуы мүмкін.

Химиотерапия аяқталғаннан кейін қандай емдеу жүргізіледі?

Химиотерапия аяқталғаннан кейін емдеу жоспары қатерлі ісіктің түріне байланысты өзгереді. Хирургия, сәулелік терапия, гормондық терапия, нысаналы терапия немесе иммунотерапия қолданылуы мүмкін.

Химиотерапия қабылдайтын адам не істеуі керек?

Химиотерапия қабылдайтын адам теңгерімді тамақтануы, жеткілікті сұйықтық ішуі, инфекция қаупін азайту үшін гигиенаға көңіл бөлуі және тұрақты медициналық тексерулерге баруы керек.

Химиотерапия қабылдайтын пациент не жеуі керек?

Химиотерапия қабылдайтын пациенттер жеткілікті сұйықтық ішіп, ақуыздар мен дәрумендерге бай, теңгерімді және оңай қорытылатын тағамдарды таңдауы керек.

Химиотерапия қабылдау кезінде жұмысқа баруға бола ма?

Адамның химиотерапия кезінде жұмысын жалғастыра алуы оның жалпы жағдайына, жанама әсерлердің ауырлығына және жұмысының физикалық талаптарына байланысты.

Нәресте химиотерапия қабылдайтын адамның жанында бола ала ма?

Химиотерапия қабылдайтын адаммен байланыс әдетте қауіпсіз; алайда иммундық жүйе әлсіреуі мүмкін болғандықтан, гигиеналық сақтық шараларын сақтау және инфекция тасымалдауы мүмкін нәрестелермен жақын байланысты шектеу керек.

Химиотерапия кезінде метастаз пайда болуы мүмкін бе?

Химиотерапия қатерлі ісіктің таралуын баяулатуы немесе тоқтатуы мүмкін; алайда кейбір жағдайларда емдеуге қарамастан жаңа метастаздар пайда болуы мүмкін.

Сүйек Кемігі Орталығы

Сүйек кемігін транспланттау – қан ауруларын емдеудегі өмірді сақтап қалатын әдіс. Medipol Университеттік Госпиталінің Сүйек Кемігі – Дің Жасушаларын Транспланттау Орталығы өзінің күшті академиялық ұжымымен, озық технологиялық инфрақұрылымымен және көпсалалы көзқарасымен ересек және бала пациенттерге халықаралық стандарттарға сай қызмет көрсетеді.

Дің Жасушасы Дегеніміз Не?

Дің жасушасы – өзін-өзі жаңартуға және түрлі ұлпа-ағза жасушаларына айналуға қабілетті, дененің негізгі құрылыс блоктары болып табылатын ерекше жасушалар. Бұл жасушалар қажетті жағдайларда жіктеліп, қан жасушаларын (қызыл қан түйіршіктерін, ақ қан түйіршіктерін және тромбоциттерді) өндіруді қамтамасыз етеді.

Дің жасушаларының негізгі үш қасиеті бар:

• Бөліну арқылы бірдей сипаттағы жаңа дің жасушаларын құрай алады.
• Қажеттілікке қарай белгілі бір жасуша түрлеріне (қызыл қан түйіршіктері, ақ қан түйіршіктері, тромбоциттер сияқты) айнала алады.
• Ұзақ өмір сүреді, өмір бойы қан жасушаларының өндірісін жалғастыратын резерв рөлін атқарады.

Дің жасушалары; сүйек кемігінде, перифериялық қанда (айналымдағы қанда) және кіндік бау-кіндік қанында болады. Сүйек кемігі гемопоэтикалық дің жасушаларының ең бай көзі болып табылады. Перифериялық қандағы дің жасушалары әдетте аз мөлшерде болады, бірақ оларды кейбір ынталандырушы факторлармен арттыруға болады. Кіндік бауы мен кіндік қаны, әсіресе педиатриялық пациенттер үшін өте құнды.

Дің жасушасы дегенде, көбінесе гемопоэтикалық дің жасушалары (сүйек кемігі) меңзеледі. Себебі олар қан өндіруге жауапты және гематологиялық ауруларды емдеуде негізгі рөл атқарады.

Сүйек Кемігі Мен Дің Жасушасының Айырмашылығы Неде?

Бұл екі ұғым жиі шатастырылады, алайда:

• Сүйек кемігі – ұзын сүйектердің ішінде орналасқан кеуекті ұлпа. Бұл ұлпалар қан жасушаларының негізгі көзі болып табылады.
• Дің жасушасы – осы негізгі көзде орналасқан ерекше жасушалар. Қажетті стимулдармен қанның барлық компоненттеріне айнала алады.

Әдетте сүйек кемігі мен дің жасушасы бірге аталса да, сүйек кемігі – ұлпа, ал дің жасушасы – осы ұлпадағы ерекше жасушалар.

Дің Жасушасын Транспланттау Дегеніміз Не?

Дің жасушасын транспланттау – зақымдалған немесе қызметін жоғалтқан сүйек кемігінің орнына сау дің жасушаларын енгізу процедурасы. Транспланттау алдында пациентке ауру жасушаларын жою үшін жоғары дозалы химиотерапия немесе сәулелік терапия қолданылады.

Содан кейін сәйкес донордан немесе пациенттің өз жасушаларынан алынған дің жасушалары тамыр арқылы денеге қайта беріледі. Бұл жасушалар сүйек кемігіне орналасып, жаңа қан жасушаларын өндіруді бастайды.

Дің жасушасын транспланттау әдетте лейкемия, лимфома, көптік миелома сияқты қан қатерлі ісіктерімен, сондай-ақ сүйек кемігінің жетіспеушілігі, апластикалық анемия сияқты ауруларда қолданылады. Емдеудің мақсаты – ауру жасушаларды жою және олардың орнына сау қан жасушаларын өндіруге мүмкіндік беретін жаңа жүйені құру.

Дің Жасушасын Транспланттау Түрлері Қандай?

Дің жасушасын транспланттау қолданылатын дің жасушаларының көзіне қарай төрт негізгі санатқа бөлінеді:

• Аутологиялық дің жасушасын транспланттау: Пациенттің өз дің жасушалары алынып, емдеуден кейін қайта енгізіледі. [YouTube видео о аутологиялық трансплантация туралы]
• Аллогендік дің жасушасын транспланттау: Үйлесімді донордан (туысы немесе туыс емесі) алынған дің жасушалары пациентке трансплантталады.
• Сингендік дің жасушасын транспланттау: Бір жұмыртқалы егізден алынған дің жасушаларын транспланттаудың ерекше әдісі.
• Кіндік қанын транспланттау: Жаңа туған нәрестелердің кіндік қанынан алынған дің жасушалары қолданылады. Әсіресе бала пациенттерге қолданылуы мүмкін.

Транспланттау түрі; аурудың түріне, пациенттің жалпы денсаулық жағдайына, донордың сәйкестігіне және аурудың деңгейіне қарай анықталады.

Дің Жасушасын Жинау Процедурасы Қалай Жүзеге Асырылады?

Дің жасушалары ең көп сүйек кемігінде орналасқан, бірақ оларды арнайы әдістермен қанға өткізуге болады. Сондықтан дің жасушалары екі негізгі әдіспен жиналады: тікелей сүйек кемігінен жинау және қаннан (перифериялық жолмен) жинау. Қай әдістің қолданылатыны пациенттің немесе донордың медициналық жағдайына қарай анықталады.

Сүйек Кемігінен Дің Жасушасын Жинау Әдісі

Қалыпты жағдайда қанға қатысты дің жасушаларының негізгі орналасу орны – сүйек кемігі. Сондықтан, дің жасушалары алғаш рет алынған әдіс те – сүйек кемігінен тікелей жинау әдісі. Қазіргі уақытта бұл әдіс әдетте ерекше және ерекше жағдайларда таңдалады.

Сүйек кемігін жинау процедурасы көбінесе операция бөлмесінде және анестезиямен жасалады. Процедура кезінде донордың жамбас сүйегінің артқы бөлігінен арнайы инелер арқылы сүйек кемігіне кіріледі. Сүйектің қатты қабатынан өткеннен кейін, кемік бөлігіне жетіледі және осы жерден дің жасушаларын қамтитын сүйек кемігі сұйықтығы жиналады.

Жеткілікті мөлшерде жасуша алу үшін сүйекке бірнеше рет кіріледі. Әдетте 2-ден 6-ға дейін шағын кіру нүктесі (шамамен 3-4 мм) ашылады. Процедураның ұзақтығы орташа есеппен 2-3 сағатқа созылады. Жинақталған кеміктің мөлшері пациенттің салмағына және жасуша тығыздығына байланысты өзгеріп отырады, бірақ әдетте 500-1000 миллилитр аралығында болады. Қажетті жағдайларда пациентке немесе донорға процедура кезінде қан қолдауы көрсетілуі мүмкін. Бұл қан, мүмкін болса, донордан алдын ала алынып сақталады және процедура кезінде қайта беріледі.

Процедура кезінде анестезия әсерінен ешқандай ауырсыну сезілмейді. Жинау аяқталғаннан кейін донор әдетте бір күн бойы ауруханада бақылауда болады. Сүйек кемігінің жиналуы дененің қан өндіру қабілетіне тұрақты түрде әсер етпейді. Жоғалған қан жасушаларының орнына жаңаларының өндірілуі 2-4 апта ішінде жүзеге асады.

Қаннан Дің Жасушасын Жинау (Аферез) Әдісі

Қалыпты жағдайда қанда дің жасушаларының мөлшері өте аз. Сондықтан дің жасушаларының сүйек кемігінен қанға өтуі арнайы дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етіледі. Бұл процесс "мобилизация" деп аталады. Мобилизация үшін әдетте G-CSF (гранулоциттерді ынталандыратын фактор) деп аталатын өсу факторлары қолданылады.

G-CSF инъекциялары әдетте 4-5 күн бойы тері астына енгізіледі. Осының арқасында сүйек кемігіндегі дің жасушалары қанға өтіп, қанда жиналуға дайын болады. 4-ші немесе 5-ші күні жасалған қан сынақтарымен дің жасушаларының мөлшері өлшенеді. Жеткілікті деңгейге жеткен болса, аферез деп аталатын процедура арқылы дің жасушалары жиналады.

Аферез процедурасы кезінде донордан алынған қан арнайы құрылғыдан өткізіледі. Құрылғы дің жасушаларын бөліп алады, ал қалған қанды бір уақытта донорға қайта береді. Процедура әдетте 2-4 сағатқа созылады, ауырсынусыз және ауруханаға жатуды қажет етпейді.

Кейбір пациенттерде, әсіресе бұрын химиотерапия қолданылған адамдарда, тек G-CSF арқылы жеткілікті мөлшерде дің жасушасы алынбауы мүмкін. Бұл жағдайда мобилизацияны күшейту мақсатында алдымен химиотерапия қолданылып, содан кейін G-CSF емі басталуы мүмкін. Пациенттің немесе донордың медициналық жағдайына байланысты, бірнеше жинау сессиясы қажет болуы мүмкін.

Дің Жасушасын Транспланттау Үдерісі Қалай Болады?

Дің жасушасын транспланттау жалпы алғанда үш кезеңнен тұрады:

Дайындық Кезеңі

Транспланттау алдында, ауру жасушаларды тазарту үшін жоғары дозалы химиотерапия және/немесе сәулелік терапия қолданылады. Бұл ем сонымен қатар жаңа дің жасушаларының орналасуы үшін денеде орын ашады.

Транспланттау Кезеңі

Жинақталған дің жасушалары тамыр арқылы пациентке беріледі. Процедура қан құюға ұқсас түрде жүзеге асырылады және әдетте ауырсынусыз болады.

Сауығу және Бақылау Үдерісі

Дің жасушалары сүйек кемігіне орналасқаннан (енуден) кейін қан жасушалары қайтадан өндіріле бастайды. Бұл кезеңде пациенттер инфекция қаупі, ағзаның зақымдануы немесе трансплантат-қожайынға қарсы ауру сияқты ықтимал асқынуларға қарсы мұқият бақыланады.

Medipol Университеттік Госпиталінде бұл процесс тәжірибелі гематология мамандары, инфекциялық аурулар, анестезиология, реанимация және психоәлеуметтік қолдау топтарымен үйлестірілген түрде жүргізіледі.

Medipol Университеттік Госпиталінің Сүйек Кемігі – Дің Жасушасын Транспланттау Орталығы

Medipol Университеттік Госпиталі ересек және педиатриялық пациенттер үшін бөлек бөлімдер ретінде құрылымдалған Сүйек Кемігі – Дің Жасушасын Транспланттау Орталығымен ұлттық және халықаралық деңгейдегі анықтамалық орталықтардың бірі болып табылады.

Біздің Орталық;

• Емхана қызметтері
• Стационарлық бөлім
• СКТ үйлестіруі (координаторлығы)
• Дің жасушасын жинау (аферез) бөлімі
• Дің жасушасын өңдеу зертханасы
• Реанимациялық қолдау бөлімі
• Заманауи зертханалық инфрақұрылыммен жабдықталған.

Барлық емдеу үдерістері; диагностика, дайындық, транспланттау және бақылау кезеңдерінде көпсалалы көзқараспен жүргізіледі.

Medipol Мега Университеттік Госпиталінің Сүйек Кемігін Транспланттау Орталығында транспланттау процедуралары, алушы мен донордың транспланттауға дайындығы мен денсаулық бақылаулары Әлеуметтік Қамсыздандыру Қорымен (SGK) келісімшарт бойынша жүргізіледі. 

Ересектерге Арналған Сүйек Кемігі – Дің Жасушасын Транспланттау Орталығы

Medipol Университеттік Госпиталінің Ересектерге Арналған Дің Жасушасын Транспланттау Орталығы гематология саласындағы тәжірибелі академик ұжымымен аутологиялық және аллогендік транспланттау қолданбаларын жүзеге асырады.

Емделетін негізгі аурулар:

• Көптік миелома
• Лимфома (лимфа безі қатерлі ісігі)
• Жедел және созылмалы лейкемиялар
• Апластикалық анемия
• Миелодиспластикалық синдром (МДС)
• Сүйек кемігінің жетіспеушілігі және осыған ұқсас гематологиялық аурулар

Біздің Орталықта озық технологияға ие дің жасушасын жинау және өңдеу зертханаларымен пациент қауіпсіздігі, жайлылығы және емдеу табыстылығы бірінші орында ұсталады.

Педиатриялық Гемопоэтикалық Дің Жасушасын Транспланттау Орталығы

Medipol Университеттік Госпиталінің Педиатриялық Дің Жасушасын Транспланттау Орталығы бала пациенттерде аутологиялық та, аллогендік те транспланттау қолданбаларын табысты жүзеге асырады.

Біздің Орталық педиатриялық реанимация, нефрология, неврология, кардиология, эндокринология, гастроэнтерология және өкпе аурулары сияқты көптеген салалармен бірлесіп жұмыс істейді. Бұл көпсалалы құрылымның арқасында бала пациенттердің диагностика, емдеу және бақылау үдерістері қауіпсіз, жайлы және табысқа бағытталған түрде жүргізіледі..

Medipol Университеттік Госпиталі балалардың болашаққа сау қадамдармен ілгерілеуі үшін сүйек кемігін транспланттауда ғылыми көзқарасымен, тәжірибелі ұжымымен және күшті инфрақұрылымымен сізбен бірге.

Халықаралық Стандарттарға Сай Емдеу

Дің Жасушасын Транспланттау Орталығымыз әлем бойынша қабылданған сапа стандарттарына сәйкес жобаланған. Орталық заманауи зертханалармен, озық технологиялық жүйелермен және стерильді оқшаулау бөлімдерімен қолдау тапқан.

Қауіпсіз және Тиімді Емдеу Үдерісі

Емдеу үдерісінің әр кезеңінде сенімділік, ғылыми негізділік және этикалық қағидалар бірінші орында тұрады. Біздің Орталық ұлттық және халықаралық тексерулерден өткен, медициналық хаттамаларын үнемі жаңартып отыратын құрылымға ие. Пациенттеріміз транспланттау алдында, кезінде және одан кейін үздіксіз бақыланады.

Мамандар Құрамы, Мықты Ұжымдық Жұмыс

Дің жасушасын транспланттау көптеген салалардың бірлескен жұмысын талап етеді. Орталығымызда көптеген саладан келген маман дәрігерлер бірге қызмет етеді. Әр пациент үшін жеке емдеу жоспары құрылады және барлық кезеңдерді көпсалалы ұжым мұқият бақылайды.

Сүйек Кемігі Орталығы Жөнінде Жиі Қойылатын Сұрақтар

Кімдерге Аутологиялық Дің Жасушасын Транспланттау Жасалады?

Пациенттің өз дің жасушалары қолданылатын бұл транспланттау әдетте лимфома, көптік миелома және кейбір ісік аурулары бар пациенттерге қолданылады.

Кімдерге Аллогендік Дің Жасушасын Транспланттау Жасалады?

Сәйкес донордан алынған дің жасушалары трансплантталатын бұл әдіс лейкемия, апластикалық анемия және генетикалық қан ауруларында таңдалады.

Аферез Процедурасы Дегеніміз Не?

Аферез – донордың қанынан дің жасушаларын арнайы құрылғының көмегімен бөліп алу және жинау процедурасы.

Трансплантат-Қожайынға Қарсы Ауру Дегеніміз Не?

Аллогендік транспланттаудан кейін донордан келген иммундық жасушалардың алушының ұлпаларына шабуыл жасауымен дамитын иммундық жүйеге байланысты реакция.

Донор Қалай Табылады?

Донор, ең алдымен, пациенттің бауырлары немесе туыстары арасынан ұлпа үйлесімділігі бойынша тексеріледі. Сәйкес кандидат табылмаса, ұлттық және халықаралық сүйек кемігі банктеріне жүгініледі.

Кемік Берген Адам Зардап Шеге ме?

Дің жасушасын немесе сүйек кемігін донорлық ету – қауіпсіз жағдайларда жасалатын және донорға тұрақты зиян келтірмейтін процедура.

Кемік Берген Адам Қанша Күнде Сауығады?

Донор әдетте бірнеше күн ішінде күнделікті өміріне оралады және сүйек кемігі өзін 2-3 апта ішінде толығымен жаңартады.

Кардиология дегеніміз не?

Кардиология — жүрек-қан тамырлары ауруларын диагностикалау, емдеу және алдын алумен айналысатын медициналық мамандық. Бұл сала жүрек пен қан айналым жүйесінің қызметін зерттеп, коронарлық артерия ауруы, жүрек жеткіліксіздігі, гипертония, жүрек ырғағының бұзылыстары (аритмиялар), жүрек қақпақшаларының аурулары және туа біткен жүрек аурулары сияқты жағдайларды басқарады.

Кардиолог дегеніміз кім?

Кардиолог — пациенттердің шағымдары мен физикалық тексеру нәтижелеріне сүйене отырып нақты диагноз қою үшін электрокардиограмма (ECG), эхокардиография (ECHO), жүктеме тесттері, Холтер мониторингі, жүректің MRI зерттеуі және коронарлық ангиография сияқты әртүрлі диагностикалық әдістерді қолданатын дәрігер. Емдеу тәсілдеріне дәрі-дәрмекпен емдеу, өмір салтын өзгерту және аз инвазивті процедуралар (мысалы, стент орнату және абляция) жатады.

Кардиология қандай ауруларды емдейді?

Кардиология бөлімі көптеген ауруларды емдейді. Атап айтқанда, коронарлық артерия аурулары, жүрек ұстамасы, жүрек жеткіліксіздігі, жүрек ырғағының бұзылыстары (аритмиялар), гипертония, жүрек қақпақшаларының аурулары, туа біткен жүрек аурулары және қан тамырларының бітелуі кардиология назар аударатын негізгі аурулардың қатарына жатады. Кардиология емдейтін аурулар төменде көрсетілген:

•  Коронарлық артерия аурулары
•  Жүрек ұстамасы (миокард инфарктісі)
•  Жүрек жеткіліксіздігі
•  Жүрек ырғағының бұзылыстары (аритмия)
•  Гипертония (жоғары қан қысымы)
•  Жүрек қақпақшаларының аурулары
•  Туа біткен жүрек аурулары
•  Қан тамырларының бітелуі
•  Перифериялық қан тамырлары аурулары
•  Қолқа артериясының аурулары
•  Жүрек бұлшықетінің қабынуы (миокардит)
•  Балалық шақтағы жүрек аурулары
•  Спортшыларда кездесетін жүрек аурулары (спорттық кардиология аясында)

Жүрек аурулары дегеніміз не?

Жүрек аурулары жүректің құрылымы мен қызметіне әсер ететін әртүрлі бұзылыстарды қамтиды. Ең жиі кездесетіндеріне коронарлық артерия ауруы, жүрек жеткіліксіздігі, жүрек қақпақшаларының аурулары, аритмиялар (жүрек соғысының бұзылыстары) және туа біткен жүрек аурулары жатады. Коронарлық артерия ауруы — жүректі қанмен қамтамасыз ететін қан тамырлары тарылатын немесе бітелетін, нәтижесінде жүрек бұлшықетіне жеткілікті оттегі жетпейтін жағдай және ол көбінесе кеуде қуысының ауыруымен (стенокардия) және жүрек ұстамасымен байланысты.

Жүрек жеткіліксіздігі — жүректің ағзаға жеткілікті мөлшерде қан айдай алмайтын жағдайы; ол көбінесе жоғары қан қысымынан, жүрек ұстамасынан немесе жүрек қақпақшаларының ауруларынан кейін дамиды. Жүрек қақпақшаларының ауруы — жүрек қақпақшалары дұрыс жұмыс істемейтін, нәтижесінде қан кері ағатын немесе жеткіліксіз айдалатын жағдай. Аритмиялар жүрек соғысының бұзылуымен сипатталады және естен тану мен жүрек қағуы сияқты белгілерді тудыруы мүмкін. Ал туа біткен жүрек аурулары — туғаннан болатын жүректің құрылымдық ауытқулары. Бұл ауруларды емдеу олардың түрі мен ауырлық дәрежесіне байланысты дәрі-дәрмекпен емдеуді, өмір салтын өзгертуді, хирургиялық емдеуді немесе кардиостимулятор сияқты құрылғыларды қолдануды қамтуы мүмкін.

Жүрек ауруларының белгілері қандай?

Жүрек ауруларының ең жиі кездесетін белгілеріне кеуде қуысының ауыруы немесе қысым сезімі (стенокардия), ентігу, жүрек қағуы, бас айналу, естен тану, шаршау және аяқтар мен тобықтардың ісінуі (ісіну) жатады. Бұл белгілер жүрек ұстамасы, жүрек жеткіліксіздігі, жүрек ырғағының бұзылыстары (аритмия) және коронарлық артерия ауруы сияқты жағдайларды көрсетуі мүмкін. Әсіресе кеуде қуысының ауыруы сол қолға, жаққа, арқаға немесе асқазан аймағына таралуы және физикалық белсенділік кезінде күшеюі мүмкін. Сонымен қатар түнде оянғанда ентігу, жүрек қағуы, бас айналу немесе естен танатындай сезіну де жүрек ауруының белгілеріне жатады. Мұндай белгілер пайда болған жағдайда кардиология маманына кешіктірмей жүгіну маңызды.

Кардиологиялық ауруларды диагностикалауда қандай әдістер қолданылады?

Кардиологиялық ауруларды диагностикалау пациенттің шағымдары мен физикалық тексеруден бөлек әртүрлі медициналық тесттер мен бейнелеу әдістерін қамтиды. Бұл әдістер кардиологиялық ауруларды нақты анықтауға және емдеу жоспарын әзірлеуге мүмкіндік береді. Кардиологиялық ауруларды диагностикалауда қолданылатын әдістер төменде көрсетілген:

•  Электрокардиограмма (ECG)
•  Эхокардиография (ECHO)
•  Жүктемелік тест
•  Холтер мониторингі
•  Коронарлық ангиография
•  Магниттік-резонанстық томография (MRI)
•  Компьютерлік томография (CT)

Электрокардиограмма (ECG) дегеніміз не?

Электрокардиограмма (ECG) — жүректің электрлік белсенділігін өлшейтін және тіркейтін ауыртпалықсыз тест. Бұл тест теріге орналастырылған электродтар арқылы жүрек бұлшықетінің электрлік сигналдарын тіркеп, жүрек ырғағы, соғу жиілігі және электрлік өткізгіш жолдары туралы ақпарат береді. Электрокардиограмма (ECG) жүрек ұстамасын, жүрек жеткіліксіздігін, аритмияларды және басқа жүрек-қан тамырлары ауруларын диагностикалайды. Тест кезінде ағза арқылы электр тогы жіберілмейді және процедура әдетте бірнеше минут қана алады. ECG жалғыз өзі жеткіліксіз болуы мүмкін; сондықтан жүктемелік ECG, Холтер мониторингі немесе эхокардиография сияқты қосымша тесттер қажет болуы мүмкін. ECG жүрек денсаулығын бағалаудың негізгі құралы болып табылады және кардиология мамандары тарапынан кеңінен қолданылады.

Жүктемелік (жүгіру жолындағы) тест дегеніміз не?

Жүктемелік тест (жүгіру жолындағы тест) — жүректің физикалық белсенділікке реакциясын бағалайтын кардиологиялық тест. Әдетте жүгіру жолында жүргізілетін бұл тест кезінде жүрек соғу жиілігі, қан қысымы және ECG (электрокардиограмма) үздіксіз бақыланады. Тесттің мақсаты — тыныштық күйінде қалыпты болып көрінетін, бірақ физикалық жүктеме кезінде байқалатын жүрек-қан тамырлары ауруларын, аритмияларды және жүрек жеткіліксіздігін анықтау. Ол әсіресе коронарлық артерия ауруын, гипертонияны, жүрек қақпақшаларының ауруларын және жүрек ырғағының бұзылыстарын диагностикалауда маңызды рөл атқарады. Жүктемелік тесттер емдеуге жауапты бағалау және кардиологиялық оңалту бағдарламаларының тиімділігін бақылау үшін де қолданылады. Тест кезінде пациенттің физикалық мүмкіндігі анықталып, жүктемеге байланысты белгілер (мысалы, ентігу, кеуде қуысының ауыруы) бағаланады.

Балалар эхокардиографиясы дегеніміз не?

Балалар эхокардиографиясы — балалардың жүрек денсаулығын бағалау үшін ультрадыбыстық дыбыс толқындарын қолданатын бейнелеу әдісі. Бұл инвазивті емес тест жүректің құрылымын, қызметін және қан ағымын егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік береді. Эхокардиография қарыншааралық қалқа ақауы (VSD) және жүрекшеаралық қалқа ақауы (ASD) сияқты туа біткен жүрек ауруларын ерте диагностикалауда маңызды рөл атқарады. Ол сондай-ақ жүрек шуы сияқты симптомдық жағдайларда диагнозды нақтылау үшін қолданылады. Эхокардиография нәрестелер мен балалар үшін қауіпсіз, ауыртпалықсыз және сәулеленусіз әдіс. Бұл тест жүрек ауруларын туғанға дейін (ұрықтық эхокардиография) немесе туғаннан кейінгі жоспарлы тексерулер кезінде ерте анықтауға көмектеседі.

TEE тесті дегеніміз не?

Трансэзофагеалдық эхокардиография (TEE) — өңешке енгізілетін арнайы зонд арқылы жүргізілетін және жүрек ауруларын диагностикалау үшін қолданылатын егжей-тегжейлі ультрадыбыстық зерттеу. Бұл әдіс әсіресе трансторакалдық эхокардиографиямен (TTE) жеткілікті кескін алу мүмкін болмаған жағдайларда таңдалады. Өңеш жүректің артында орналасқандықтан, TEE жүрек пен оны қоршаған қан тамырларын анағұрлым анық әрі егжей-тегжейлі көруге мүмкіндік береді. TEE — ауыз арқылы өңешке енгізілетін жіңішке түтік (зонд) көмегімен жүргізілетін эндоскопиялық зерттеу. Процедура кезінде тамақты жансыздандыру үшін жергілікті анестезия қолданылады және пациент әдетте сол қырымен жатқызылады. Жүрек соғу жиілігі, қан қысымы және оттегі деңгейі сияқты көрсеткіштер бақыланады, ал алынған кескіндер бейнежазба арқылы құжатталады.

Бұл әдіс әсіресе жүрекшеаралық қалқа ақауы (ASD), митралдық қақпақша ауруы, эндокардит, қолқа аневризмасы және жүрек ісіктері сияқты жағдайларды бағалауда қолданылады. Ол сондай-ақ жүрек қақпақшаларының құрылымдық ауытқуларын және қан ұйындыларын анықтауда маңызды диагностикалық құрал болып табылады. Процедура әдетте 30 минутқа созылады және нәтижелер аяқталғаннан кейін 2 сағат ішінде пациентке беріледі. TEE жүрек ауруларын диагностикалауда жоғары сезімталдық пен дәлдікті қамтамасыз ететін қауіпсіз және тиімді әдіс болып саналады.

Холтер мониторы дегеніміз не?

Холтер мониторы — жүрек ырғағын ұзақ уақыт бойы үздіксіз бақылауға мүмкіндік беретін портативті электрокардиограмма (ECG) құрылғысы. Әдетте 24-48 сағат бойы тағылатын құрылғы пациенттің күнделікті әрекеттері кезінде жүрек соғысын тіркейді. Бұл әдіс стандартты ECG арқылы анықталмауы мүмкін аритмиялар (ырғақ бұзылыстары) сияқты өтпелі жүрек проблемаларын анықтауда әсіресе пайдалы.

Холтер мониторы денеге бекітілген электродтар арқылы жүректің электрлік белсенділігін тіркейді және бұл деректер диагноз қоюға көмектесу үшін маман дәрігерлер тарапынан талданады. Бұл құрылғыны аритмия, естен тану, жүрек қағуы және бас айналу сияқты белгілері бар пациенттерге қолдану ұсынылады. Ол жүрек ауруларын емдеудің тиімділігін бағалау үшін де пайдаланылуы мүмкін. Холтер тесті әдетте ауыртпалықсыз және қауіпсіз процедура болып табылады. Кейбір жағдайларда электродтар орналастырылған жерлерде жеңіл тітіркену немесе жайсыздық болуы мүмкін. Тест кезінде пациенттерден қалыпты күнделікті әрекеттерін жалғастыру күтіледі, бұл жүрек ырғағын нақты өмір жағдайларында бағалауға мүмкіндік береді.

Магниттік-резонанстық томография (MRI) дегеніміз не?

Магниттік-резонанстық томография (MRI) — ағзаның ішкі құрылымдарын егжей-тегжейлі бейнелеу үшін күшті магнит өрістері мен радиотолқындарды қолданатын медициналық диагностикалық әдіс. MRI әсіресе ми, жұлын, буындар және жұмсақ тіндерді зерттеу үшін қолданылады. Бұл әдісте рентген сәулелері пайдаланылмайды, сондықтан иондаушы сәулелену болмайды және ол қауіпсіз нұсқа болып саналады. MRI құрылғылары магнит өрісі арқылы ағзадағы сутегі атомдарын белгілі бір бағытқа келтіріп, кейін олардың энергия деңгейін өзгерту үшін радиотолқындар жібереді. Энергия деңгейлері бастапқы күйіне қайтқанда шығарылатын сигналдар компьютер арқылы жиналып, егжей-тегжейлі кескіндерге айналдырылады. Осылайша ағзалар мен тіндер арасындағы айырмашылықтарды анық көруге болады.

MRI неврологиялық ауруларды, қатерлі ісікті, жүрек ауруларын және тірек-қимыл жүйесі бұзылыстарын диагностикалау және емдеу барысын бақылауда кеңінен қолданылады. Ол әсіресе ми ісіктері, инсульт, Альцгеймер ауруы және шашыраңқы склероз сияқты жағдайларды бағалауда маңызды рөл атқарады.

Компьютерлік томография (CT) дегеніміз не?

Компьютерлік томография (CT) — рентген сәулелері мен компьютерлік технологияны бірге пайдаланып, ағзаның ішкі құрылымдарының егжей-тегжейлі көлденең кескіндерін алатын медициналық бейнелеу әдісі. Дәстүрлі рентген әдістерінен айырмашылығы, бұл технология әртүрлі бұрыштардан алынған кескіндерді біріктіріп, ағзалар, қан тамырлары және сүйектер сияқты ішкі құрылымдарды үш өлшемде егжей-тегжейлі көрсетуге мүмкіндік береді. CT зерттеулері әсіресе өкпе, жүрек, ми, құрсақ және жамбас аймақтарындағы ауруларды диагностикалау және бақылауда маңызды рөл атқарады. Мысалы, CT өкпе түйіндерін анықтау және бақылау, коронарлық артерия ауруын бағалау және қатерлі ісіктің таралуын бақылау үшін жиі қолданылады. Сонымен қатар CT ангиографиясы сияқты инвазивті емес әдістер қан тамырлары құрылымдарын зерттеуге мүмкіндік береді.

Ангиография дегеніміз не?

Ангиография — қан тамырларының ішкі құрылымын егжей-тегжейлі зерттеу үшін қолданылатын медициналық бейнелеу әдісі. Бұл процедура кезінде қан тамырына контрастты зат енгізіліп, тамырлар рентген сәулелерінің көмегімен бейнеленеді. Ангиография қан тамырларындағы бітелулерді, тарылуларды немесе ауытқуларды анықтауда маңызды рөл атқарады. Ол әсіресе жүрек-қан тамырлары ауруларын диагностикалауда жиі қолданылатын әдіс. Ангиография әдетте жергілікті анестезиямен жүргізіледі және пациентке аз ғана жайсыздық тудырады. Процедура кезінде катетер әдетте шап немесе білек аймағындағы қан тамырына енгізіледі. Катетер арқылы қан тамырына контрастты зат жіберіліп, қан тамырлары рентген сәулелерімен бейнеленеді. Бұл қан тамырларының жағдайын егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік береді.

Ангиография — қан тамырлары ауруларын диагностикалаудың маңызды құралы. Ол қан тамырларының бітелуі, тарылуы немесе ауытқулары сияқты жағдайларды анықтау үшін қолданылады. Бұл пациенттер үшін тиімдірек емдеу жоспарын жасауға мүмкіндік береді. Ангиография қан тамырлары ауруларын ерте диагностикалау және емдеуде маңызды рөл атқарады. Ангиография процедурасы жалпы алғанда қауіпсіз әдіс болып табылады. Алайда кез келген медициналық процедура сияқты оның да белгілі бір қауіптері бар. Процедура алдында дәрігер сізге тән қауіптерді бағалап, қажетті сақтық шараларын қабылдайды. Ангиографиядан кейін пациенттер әдетте қысқа уақыт демалып, кейін ауруханадан шығарылады. Процедурадан кейін жеңіл ауырсыну немесе көгеру болуы мүмкін, бірақ бұл әдетте уақытша.

Фотондарды есептейтін компьютерлік томография дегеніміз не?

Фотондарды есептейтін компьютерлік томография (CT) — дәстүрлі рентгенге негізделген бейнелеу әдістерімен салыстырғанда анағұрлым дәл және егжей-тегжейлі кескіндер беретін жетілдірілген медициналық бейнелеу технологиясы. Бұл жүйе ағзадағы мүшелер мен тіндердің жоғары ажыратымдылықтағы үш өлшемді көлденең кескіндерін алу үшін фотондарды есептейтін детекторларды пайдаланады. Кванттық технология арқылы жұмыс істейтін бұл құрылғылар жүрек-қан тамырлары ауруларын, қатерлі ісікті және неврологиялық бұзылыстарды ерте диагностикалауда маңызды рөл атқарады. Фотондарды есептейтін детекторлар дәстүрлі детекторларға қарағанда фотондарды жоғары сезімталдықпен санап, анағұрлым анық және дәл кескіндер алуға мүмкіндік береді.

Интервенциялық кардиология дегеніміз не?

Интервенциялық кардиология — хирургиялық операцияны қажет етпей, аз инвазивті әдістер арқылы жүрек-қан тамырлары ауруларын емдеуге мүмкіндік беретін медицина саласы. Бұл салада коронарлық артериялардағы бітелулерді ашу үшін баллонды ангиопластика және стент орнату, сондай-ақ жүрек қақпақшаларының ауруларында қолданылатын TAVI (транскатетерлік қолқа қақпақшасын ауыстыру) және MitraClip (митралдық қақпақша жеткіліксіздігі) сияқты заманауи әдістер жүргізіледі. Сонымен қатар туа біткен жүрек ақауларын (ASD, VSD, PDA) жабу, жүрек бұлшықетінің қалыңдауын (гипертрофиялық кардиомиопатия) емдеу және жүрек ырғағының бұзылыстарын абляция әдістерімен түзету сияқты процедуралар да осы саланың ауқымына жатады. Интервенциялық кардиология пациенттерге қысқа қалпына келу мерзімі, аз ауырсыну және ауруханада қысқа уақыт жату сияқты артықшылықтар ұсынады. Әсіресе жоғары қауіп тобындағы немесе ашық жүрек операциясына жарамсыз пациенттер үшін бұл әдістер емдеу мүмкіндіктерін кеңейтіп, өмір сапасын жақсартады.

Кардиологияда қандай емдеу әдістері қолданылады?

Кардиологиялық емдеу әдістері жүрек-қан тамырлары ауруының түрі мен ауырлығына және пациенттің жалпы денсаулық жағдайына байланысты өзгереді. Емдеуді жалпы үш негізгі топқа бөлуге болады: дәрі-дәрмекпен емдеу, интервенциялық процедуралар және хирургиялық араласулар. Кардиологиялық емдеу әдістері төменде көрсетілген:

•  Дәрі-дәрмекпен емдеу: Гипертония, жүрек жеткіліксіздігі және аритмия сияқты жағдайларда қолданылады. Дәрі-дәрмектер жүрек соғу жиілігін реттеу үшін қолданылады.
•  Интервенциялық кардиология: Пациенттерді аз инвазивті әдістермен емдеуге бағытталған.
•  Хирургиялық араласулар: Бұл жүрек ауруларының неғұрлым асқынған түрлерін емдеу үшін қажетті араласу.

Кардиологиялық тексеру қалай жүргізіледі?

Кардиологиялық тексеру пациенттің медициналық анамнезін жинаудан басталады; бұл үдерісте пациенттің қазіргі шағымдары, отбасылық анамнезі және өмір салты егжей-тегжейлі сұралады. Физикалық тексеру кезінде дәрігер стетоскоппен жүрек дыбыстарын тыңдап, тамыр соғысы мен қан қысымын өлшейді. Электрокардиограмма (ECG) тесті жүректің электрлік белсенділігін тіркеп, аритмиялар мен жүрек бұлшықетінің зақымдануын анықтауға көмектеседі. Эхокардиография (ECHO) ультрадыбыстық дыбыс толқындары арқылы жүректің құрылымы мен қызметін бейнелеп, қақпақша ауруларын, миокард бұзылыстарын және қан тамырлары проблемаларын бағалайды. Жүктемелік тесттер физикалық белсенділік кезінде жүректің жұмысын өлшеп, жасырын жүрек ауруларын анықтауы мүмкін. Холтер мониторингі құрылғылары ECG көрсеткіштерін 24-48 сағат бойы үздіксіз тіркеп, мезгіл-мезгіл пайда болатын ырғақ бұзылыстарын анықтайды. Бұл тесттер жүрек ауруларын ерте диагностикалау және тиісті емдеуді жоспарлау үшін өте маңызды. Тексеру кезінде пациентке үстіңгі киімін шешу қажет болуы мүмкін; сондықтан ыңғайлы киім кию ұсынылады. Барлық осы процедуралар пациенттің жасына, белгілеріне және қауіп факторларына сәйкес жеке бейімделеді.

Жүрек-қан тамырлары хирургиясы мен кардиологияның айырмашылығы қандай?

Жүрек-қан тамырлары хирургиясы мен кардиология — жүрек және қан тамырлары ауруларымен айналысатын екі бөлек медицина саласы. Кардиология жүрек пен қан тамырлары ауруларын дәрі-дәрмекпен және әртүрлі процедуралармен емдеуге бағытталса, жүрек-қан тамырлары хирургиясы хирургиялық араласуды қажет ететін жағдайлармен айналысады. Кардиологтар жүрек ауруларын диагностикалау және емдеу үшін дәрі-дәрмектер мен басқа инвазивті емес әдістерді қолданады, ал жүрек-қан тамырлары хирургтары хирургиялық процедураларды орындайды. Екі мамандық та пациенттердің мүмкіндігінше тиімді ем алуын қамтамасыз ету үшін жиі бірлесіп жұмыс істейді.

Кардиология жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алу, диагностикалау және емдеумен айналысады. Бұл салада жұмыс істейтін кардиологтар пациенттердің жалпы жүрек денсаулығын бағалап, қажет болған жағдайда жетілдірілген тексерулер мен емдеу әдістерін қолданады. Кардиология — қазіргі медицинаның ең маңызды және жылдам дамып келе жатқан салаларының бірі.

Жүрек-қан тамырлары хирургиясы — жүрек және қан тамырлары ауруларын хирургиялық жолмен емдеуді қамтамасыз ететін медицина саласы. Бұл салада туа біткен немесе жүре пайда болған жүрек және қан тамырлары ауруларын хирургиялық емдеу жүргізіледі.

Жүрек денсаулығын сақтау бойынша қандай ұсыныстар бар?

Жүрек денсаулығын сақтау үшін өмір салтын саналы түрде өзгерту өте маңызды. Тұрақты жаттығулардың жүрек-қан тамырлары денсаулығын жақсартатыны белгілі. Аптасына кемінде 150 минут орташа қарқынды жаттығу жасау ұсынылады. Жаңа піскен көкөністерге, жемістерге, тұтас дәнді дақылдарға, бұршақ тұқымдастарға және зәйтүн майы сияқты пайдалы майларға бай Жерорта теңізі диетасы жүрек ауруларының қаупін азайтады. Албырт, тунец және форель сияқты омега-3 май қышқылдарына бай балықтар жүрек денсаулығын қолдайды. Жаңғақтар (грек жаңғағы, бадам, фундук) және авокадо сияқты тағамдар жақсы холестерин деңгейін арттыру арқылы жүрек денсаулығын қорғайтыны белгілі. Темекі шегу жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттырады; сондықтан темекіні тастау маңызды. Тұзды тұтыну тәулігіне 5 граммен шектелуі керек, ал алкоголь мен кофеинді тұтыну бақылауда болуы тиіс. Күйзелісті басқару және жеткілікті ұйқы да жүрек денсаулығына оң әсер етеді. Сонымен қатар тұмау және пневмония сияқты ауруларға қарсы вакцинация жүрек ауруларының қаупін төмендетуі мүмкін.

Кардиология туралы жиі қойылатын сұрақтар

Төменде кардиология туралы жиі қойылатын сұрақтар мен жауаптар берілген.

Кардиология дегеніміз не?

Кардиология — жүрек-қан тамырлары ауруларын диагностикалау, емдеу және бақылаумен айналысатын медициналық мамандық.

EECP емі дегеніміз не және ол кімдер үшін қауіпті?

EECP (сыртқы контрпульсация) терапиясы — коронарлық артерияларды кеңейту арқылы қан ағымын арттыруға бағытталған инвазивті емес емдеу әдісі. Ол қолқа қақпақшасының ауыр жеткіліксіздігі, құрсақ қуысы аневризмасы немесе аяқ артерияларындағы қан ұйындылары сияқты жағдайлары бар адамдар үшін қауіпті.

Кардиологиядағы эхокардиограмма (ECHO) дегеніміз не?

Эхокардиограмма (ECHO) — жүректің құрылымы мен қызметін бағалау үшін дыбыс толқындарын қолданатын ауыртпалықсыз ультрадыбыстық бейнелеу әдісі.

Кардиология қандай тесттер тағайындайды?

Кардиолог қажет болған жағдайда ECG, эхокардиограмма, Холтер мониторингі, жүктемелік тест, қан талдаулары және коронарлық ангиография сияқты тесттерді тағайындайды.

Кардиология қабылдауына аш қарынға бару керек пе?

Жалпы алғанда, кардиологиялық тексеруге аш қарынға келу ұсынылмайды; алайда эхокардиограмма сияқты кейбір тесттер үшін 4 сағат аш жүру қажет болуы мүмкін.

Алғашқы кардиологиялық тексеру қалай жүргізіледі?

Алғашқы кардиологиялық тексеру кезінде пациенттің медициналық анамнезі жиналады, физикалық тексеру жүргізіледі және қажет болған жағдайда ECG мен эхокардиография сияқты тесттер орындалады.

Жүрек ырғағының бұзылыстарын қай медициналық мамандық емдейді?

Жүрек ырғағының бұзылыстары (аритмиялар) кезінде бағалау және емдеу үдерісін кардиология мамандары жүргізеді.

Ішкі аурулар — ересек адамдардағы ауруларды диагностикалау, емдеу және бақылауды қамтитын медицинаның кең саласы. Ағзаның көптеген жүйелерін қамтитын бұл медицина саласы жүрек-қан тамырлары аурулары мен қант диабетінен бастап инфекциялар мен ас қорыту жүйесінің бұзылыстарына дейінгі көптеген денсаулық проблемаларын бастапқы бағалау және басқаруда маңызды рөл атқарады.

Ішкі аурулар дегеніміз не?

Ішкі аурулар — ересек адамдардағы ішкі ағзалар мен жүйелердің ауруларын диагностикалау, емдеу және бақылаумен айналысатын медицина саласы. Ағзаның көптеген жүйелерін қамтитын бұл медицина саласы пациентті тек бір шағым негізінде ғана емес, оның жалпы денсаулық жағдайын да ескере отырып бағалайды.

Ішкі аурулар жүрек, өкпе, ас қорыту жүйесі, бүйрек, гормондар және қан сияқты әртүрлі жүйелерге қатысты белгілерге кешенді тәсілмен қарайды. Бұл шаршау, салмақтың өзгеруі, жүрек қағуы немесе ас қорыту проблемалары сияқты әртүрлі шағымдардың негізгі себептерін дұрыс зерттеуге және бағалауға мүмкіндік береді.

Ақпарат алу және қабылдауға жазылу үшін форманы толтырыңыз

Ішкі аурулар қандай ауруларды емдейді?

Ішкі аурулар ересек адамдарда кездесетін көптеген жүйелік ауруларды диагностикалау, емдеу және бақылаумен айналысады. Бұл саланың ауқымы өте кең және әртүрлі ауру топтары тиісті жүйелерге сәйкес бағалануы мүмкін. Бұл бөлім айналысатын аурулар:

Метаболизмдік және эндокриндік аурулар

• Қант диабеті: Қандағы қант деңгейі бақылаусыз қалған кезде пайда болады және тұрақты бақылауды қажет етеді.
• Инсулинге төзімділік: Ағзаның инсулинге реакциясының төмендеуі нәтижесінде дамиды және қант диабетінің қаупін арттыруы мүмкін.
• Қалқанша без аурулары: Қалқанша без қызметінің төмендеуі де, жоғарылауы да ағзаның жалпы тепе-теңдігіне әсер етуі мүмкін.
• Холестерин мен триглицеридтердің жоғары болуы: Бұл қан тамырларының денсаулығына теріс әсер етуі мүмкін липидтік алмасу бұзылыстары.
• Семіздік: Бұл көптеген созылмалы ауруларға қауіп төндіретін және метаболизм тұрғысынан бағалауды қажет ететін жағдай.

Жүрек-қан тамырлары аурулары

• Гипертония: Жоғары қан қысымы ұзақ мерзімде жүрек, бүйрек және қан тамырларының денсаулығына әсер етуі мүмкін.
• Гипотония: Төмен қан қысымы әлсіздік, бас айналу және естен танатындай сезім тудыруы мүмкін.
• Атеросклероз қаупі: Жүрек-қан тамырлары ауруларына бейімдейтін қауіп факторларын ішкі аурулар мамандары бағалай алады.
• Ісіну: Ол ағзада сұйықтықтың жиналуына байланысты дамуы мүмкін және оның негізінде жатқан жүйелік себептер зерттеледі.

Ас қорыту жүйесінің аурулары

• Гастрит: Асқазанның ішкі қабатының қабынуына байланысты дамитын және күйдіру мен ауырсыну сияқты белгілерге әкелуі мүмкін жағдай.
• Рефлюкс: Асқазан құрамының өңешке кері ағуы кезінде пайда болады және жиі қайталанатын күйдіру сезімін тудыруы мүмкін.
• Ойық жара: Асқазанда немесе он екі елі ішекте ойық жаралардың пайда болуымен сипатталатын ас қорыту жүйесінің ауруы.
• Тітіркенген ішек синдромы: Іштің ауыруы, кебуі және ішек жұмысының өзгеруі байқалуы мүмкін.
• Іш қату және диарея: Бұл ас қорыту жүйесінің жұмысына әсер ететін және себебін анықтау үшін зерттеуді қажет ететін жиі кездесетін шағымдар.
• Бауырдың майлануы: Бұл әсіресе метаболизмдік қауіптермен байланысты дамуы мүмкін кең таралған бауыр проблемасы.
• Гепатит және бауыр қызметінің бұзылуы: Бауырға әсер ететін аурулар ішкі аурулар маманының бағалауын қажет етуі мүмкін.

Бүйрек және зәр шығару жолдарының аурулары

• Бүйрек қызметінің бұзылуы: Бүйректердің ағзадағы қалдықтарды сүзу қабілеті төмендеуі мүмкін.
• Зәр шығару жолдарының инфекциялары: Жиі зәр шығару, күйдіру және ауырсыну сияқты белгілермен көрінуі мүмкін.
• Ақуыздың зәрге шығуы: Зәрде ақуыздың болуы бүйрек денсаулығы тұрғысынан зерттелуі тиіс белгі.
• Бүйрек жеткіліксіздігі: Бүйректердің өз қызметін жеткілікті деңгейде атқара алмауы нәтижесінде дамитын ауыр жағдай.
• Электролиттік теңгерімсіздік: Натрий мен калий сияқты көрсеткіштердің деңгейіндегі бұзылыстар бүйрек және метаболизм үдерістерімен байланысты болуы мүмкін.

Қан аурулары

• Анемия: Қандағы гемоглобин деңгейінің төмен болуы әлсіздік пен шаршауды тудыруы мүмкін.
• Темір тапшылығы: Бұл анемияның ең жиі кездесетін себептерінің бірі және жан-жақты бағалауды қажет етеді.
• B12 дәруменінің тапшылығы: Бұл жүйке жүйесі мен қан түзілуіне әсер ететін маңызды тапшылық.
• Фолий қышқылының тапшылығы: Бұл қан жасушаларының түзілуіне әсер етуі мүмкін дәрумен тапшылықтарының бірі.
• Қан ұю бұзылысына күдік: Қан кету немесе қан ұю проблемаларын бастапқы кезеңде ішкі аурулар мамандары бағалай алады.

Инфекциялық аурулар және жалпы ішкі проблемалар

• Ұзаққа созылған қызба: Себебі түсініксіз қызба жағдайларында оның негізінде жатқан инфекциялар немесе жүйелік себептер зерттеледі.
• Әлсіздік және шаршау: Бұл көптеген ішкі аурулардың ортақ белгісі болуы мүмкін болғандықтан, егжей-тегжейлі тексеруді қажет етеді.
• Себепсіз салмақ жоғалту: Бұл метаболизмдік, инфекциялық немесе жүйелік аурулардың белгісі болуы мүмкін.
• Түнгі тершеңдік: Бұл кейбір инфекциялармен немесе жүйелік аурулармен байланысты болуы мүмкін маңызды белгі.
• Тәбеттің жоғалуы: Бұл өздігінен немесе басқа белгілермен бірге бағалануы тиіс жалпы денсаулық мәселесі.

Тыныс алу жүйесіне байланысты ішкі жағдайлар

• Тұрақты жөтел: Ол инфекциямен, рефлюкспен немесе жүйелік себептермен байланысты болуы мүмкін және зерттелуі тиіс.
• Ентігу: Оның себебі жүрекке, өкпеге немесе метаболизмге байланысты болуы мүмкін болғандықтан, ішкі аурулар маманының бағалауын қажет етуі мүмкін.
• Ұзаққа созылған жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциялары: Кейбір жағдайларда оларды жалпы денсаулық жағдайымен бірге қарастыру қажет болуы мүмкін.

Ревматикалық және жүйелік белгілермен байланысты жағдайлар

• Буындардың ауыруы: Ревматикалық немесе жүйелік аурулардың белгісі болуы мүмкін болғандықтан бағаланады.
• Бұлшықет ауыруы: Дәрумен тапшылығынан инфекцияларға дейін әртүрлі себептерден пайда болуы мүмкін.
• Қабыну көрсеткіштерінің себепсіз жоғарылауы: Бұл ағзада жүріп жатқан әртүрлі ауру үдерістерінің белгісі болуы мүмкін.
• Дәнекер тін ауруына күдік: Жүйелік белгілермен көрінетін кейбір жағдайларды бастапқы кезеңде ішкі аурулар маманы бағалай алады.

Созылмалы ауруларды бақылауды қажет ететін жағдайлар

• Қант диабетін бақылау: Асқынулардың алдын алу үшін қандағы қант деңгейін тұрақты бақылау маңызды.
• Гипертонияны бақылау: Қан қысымын ұзақ мерзімді бақылау жүрек-қан тамырлары денсаулығы үшін маңызды.
• Қалқанша без ауруларын бақылау: Гормон деңгейлерін тұрақты бақылау емдеудің табыстылығын қолдайды.
• Жоғары холестерин деңгейін бақылау: Қан тамырлары ауруларының қаупін азайту үшін тұрақты бақылау жүргізіледі.
• Бірнеше созылмалы ауруды бір мезгілде басқару: Ішкі аурулар қатар жүретін денсаулық проблемаларын кешенді бақылауды қамтамасыз етеді.

Ішкі аурулардағы диагностикалық әдістер қандай?

Ішкі аурулардағы диагностикалық әдістер пациенттің шағымдарын бағалау, физикалық тексеру жүргізу және әртүрлі тесттердің жиынтығын пайдалану арқылы анықталады. Ішкі аурулар мамандары нақты диагноз қою үшін әртүрлі әдістерді бірге қарастырып, кешенді талдау жүргізеді. Негізгі диагностикалық әдістер:

• Қан талдаулары: Инфекциялар, анемия, гормондық теңгерімсіздік және ағзалардың қызметі туралы маңызды ақпарат береді.
• Зәр талдауы: Бүйрек денсаулығы, инфекциялар және метаболизмдік аурулар туралы ақпарат береді.
• Биохимиялық тесттер: Бауыр, бүйрек, электролиттер және метаболизмге қатысты көрсеткіштер талданады.
• Гормондық тесттер: Қалқанша бездің және басқа гормон өндіретін бездердің жұмысы бағаланады.
• Нәжіс талдаулары: Ас қорыту жүйесінің бұзылыстары және жасырын қан кету сияқты жағдайлар зерттеледі.
• Аллергиялық тесттер: Иммундық жүйенің белгілі бір заттарға реакциялары бағаланады.
• Қан қысымын өлшеу: Жоғары немесе төмен қан қысымы жағдайлары диагностика және бақылау мақсатында бағаланады.

Жетілдірілген диагностикалық және бейнелеу әдістері

• Электрокардиография (ECG): Жүректің электрлік белсенділігін өлшеу арқылы ырғақ пен өткізгіштік бұзылыстары бағаланады.
• Өкпе функциясының тесттері: Өкпенің сыйымдылығы мен тыныс алу функцияларын өлшеу арқылы тыныс алу жүйесінің аурулары зерттеледі.
• Рентген және ультрадыбыстық зерттеу: Бұл ішкі ағзалардың негізгі құрылымдық жағдайын бағалау үшін қолданылатын жылдам және кең таралған бейнелеу әдістері.
• Компьютерлік томография (CT) және MRI: Ағзаларды егжей-тегжейлі және қабат-қабат бейнелеуге мүмкіндік беріп, тереңірек бағалауды қамтамасыз етеді.
• Эндоскопия және колоноскопия: Ас қорыту жүйесін тікелей бейнелеу асқазан мен ішек ауруларын диагностикалауға көмектеседі.
• Сүйек тығыздығын өлшеу: Остеопороз қаупін анықтау үшін сүйек минералдық тығыздығы бағаланады.
• Холтер мониторингі: Күнделікті өмірдегі жүрек ырғағының немесе қан қысымының өзгерістері ұзақ уақыт бойы бақыланады.
• Биопсия: Күдікті тіндерден үлгілер алынып, микроскопиялық зерттеу жүргізіледі.

Ішкі ауруларды емдеу әдістері қандай?

Ішкі ауруларды емдеу әдістері аурудың түріне, ауырлығына, ұзақтығына және пациенттің жалпы денсаулық жағдайына сәйкес жоспарланатын дәрі-дәрмекпен емдеуден, өмір салтын өзгертуден, қолдаушы терапиялардан және тұрақты бақылаудан тұрады. Ішкі ауруларда емдеу тәсілі көбінесе бір ғана әдіспен шектелмейді; көптеген ауруларда дәрі-дәрмекпен емдеу, диеталық режим, жаттығу, салмақты бақылау және мониторинг бірге жүргізіледі. Негізгі емдеу әдістері:

Дәрі-дәрмекпен емдеу

• Қан қысымына арналған дәрі-дәрмектер: Жоғары қан қысымын бақылау және ағзалардың зақымдануының алдын алу үшін қолданылады.
• Қандағы қантты реттейтін дәрілер: Қант диабеті бар пациенттерде қандағы қант деңгейін теңгерімді ұстауға көмектеседі.
• Холестеринді төмендететін дәрілер: Қан тамырларының денсаулығын қорғау және қауіптерді азайту үшін қолданылады.
• Қалқанша безге арналған дәрі-дәрмектер: Қалқанша без гормонының төмен немесе шамадан тыс белсенді болатын жағдайларын теңгеру үшін қолданылады.
• Дәрумендер мен минералдармен емдеу: Тапшылық болған кезде ағзаға қажетті қоректік заттардың орнын толтырады.

Өмір салтын өзгерту

• Дұрыс тамақтану: Ауруға арнайы жасалған диеталық жоспарлар емдеудің негізін құрайды.
• Тұрақты дене жаттығулары: Метаболизмді қолдап, көптеген ауруларды бақылауға көмектеседі.
• Салмақты бақылау: Созылмалы аурулардың ағымын жақсартуға көмектеседі.
• Темекі мен алкогольді шектеу: Жалпы денсаулықты жақсартып, емдеудің табыстылығын арттырады.

Қолдаушы емдеу әдістері

• Симптомдарды бақылау: Ауырсыну, жүрек қағуы немесе шаршау сияқты белгілерді азайтуға қолдау көрсетеді.
• Тамақтану бойынша кеңес беру: Әсіресе қант диабеті және холестерині жоғары пациенттерде емдеуді күшейтеді.

Жетілдірілген және интервенциялық тәсілдер

• Радиойод терапиясы: Қалқанша без ауруларының белгілі бір жағдайларында қолданылуы мүмкін.
• Хирургияға жолдау: Қажет болған жағдайда тиісті бөлімдерге жолдама беріледі.
• Гормон алмастыру терапиясы: Қалқанша без жеткіліксіздігі (гипотиреоз) немесе бүйрекүсті безінің жеткіліксіздігі сияқты жағдайларда ағза жеткілікті мөлшерде өндірмейтін гормондарды беру арқылы ағзаның тепе-теңдігі қалпына келтіріледі.

Мониторинг және бақылау үдерістері

• Тұрақты қан талдаулары: Емдеудің тиімділігін бағалау үшін қолданылады.
• Қан қысымы мен қандағы қантты бақылау: Созылмалы ауруларды бақылауда ұстауға көмектеседі.
• Дәрі дозаларын реттеу: Емдеу жоспары пациенттің жағдайына сәйкес жаңартылады.

Гематология — қанның және қан түзілуіне жауап беретін сүйек кемігі, көкбауыр және лимфа түйіндері сияқты ағзалардың құрылымын, қызметін және бұзылыстарын зерттейтін медицина саласы. Биологиялық және клиникалық ғылым ретінде гематология эритроциттер, лейкоциттер және тромбоциттер сияқты қан жасушаларының түзілуін, қызметін және сандық немесе құрылымдық ауытқуларын кешенді түрде қарастырады.

Бүгінде гематология иммундық жүйе бұзылыстарынан және генетикалық қан ауруларынан бастап қан ұю бұзылыстары мен қан қатерлі ісіктеріне дейінгі кең ауқымды жағдайларды диагностикалау және емдеуді қамтамасыз етеді. Зертханалық әдістер мен генетикалық скринингтің дамуы қан ауруларын ерте анықтауға және жекелендірілген, нысаналы емдеу тәсілдерін қолдануға мүмкіндік береді.

Гематология дегеніміз не?

Гематология — гректің «haima» (қан) және «logos» (ғылым) сөздерінен шыққан, қанның биохимиясы мен патологиясын зерттеуге бағытталған медициналық мамандық. Гематология саласы қанды жай ғана сұйықтық емес, ағзаның барлық тіндерімен өзара әрекеттесетін өмірлік маңызды ағзалар жүйесі ретінде қарастыру қағидасына негізделеді.

Клиникалық гематология пациенттерді тексеруді және емдеу үдерістерін басқаруды қамтыса, зертханалық гематология жалпы қан талдауы, перифериялық қан жағындысын зерттеу және сүйек кемігі биопсиясы сияқты техникалық талдаулар арқылы аурулардың негізгі себептерін анықтайды. Қатерсіз де, қатерлі де қан аурулары гематология саласына жатады.

Ақпарат алу үшін төмендегі форманы толтыра аласыз.

Гематология қандай ауруларды емдейді?

Гематология қанға сандық немесе функционалдық тұрғыдан әсер ететін бұзылыстарды бақылайды. Гематология бөлімі айналысатын ауруларға мыналар жатады:

Анемия (қан тапшылығы аурулары)

Анемия — эритроциттер санының немесе олардың құрамындағы гемоглобин мөлшерінің қалыпты деңгейден төмендеу жағдайы. Ағзаға оттегінің тасымалдануы бұзылғандықтан, пациенттерде созылмалы шаршау мен бозару пайда болуы мүмкін. Гематологияда қарастырылатын анемияның негізгі түрлері:

Қоректік заттар тапшылығына байланысты анемия: Темір, B12 дәрумені немесе фолий қышқылының тапшылығынан туындайтын анемия.

Апластикалық анемия: Сүйек кемігінің жеткілікті мөлшерде қан жасушаларын өндіре алмауынан туындайтын жағдай.

Гемолиздік анемия: Эритроциттердің мерзімінен бұрын ыдырауымен сипатталады.

Орақ тәрізді жасушалық анемия: Эритроциттер қалыптан тыс пішінге еніп, қан тамырларын бітеуі мүмкін тұқым қуалайтын ауру.

Қан қатерлі ісіктері (гематологиялық қатерлі ісіктер)

Қатерлі ісік жасушалары қан мен лимфа жүйесіне таралған кезде гематология негізгі мамандандырылған сала болып табылады. Бұл аурулар жасушалардың бақылаусыз көбеюімен сипатталады және мыналарды қамтиды:

• Лейкоз: Сүйек кемігінен шығатын ақ қан жасушаларының (лейкоциттердің) қалыптан тыс көбеюі; жедел немесе созылмалы болып жіктеледі.
• Лимфома: Лимфа жүйесінен дамитын қатерлі ісіктер тобы, оған Ходжкин лимфомасы және Ходжкиндік емес лимфома жатады.
• Көптік миелома: Сүйек кемігіндегі плазмалық жасушалардың қатерлі ауруы, ол сүйектердің бұзылуына әкелуі мүмкін.

Қан ұю және қан кету бұзылыстары

Қанның тамырлардан сыртқа ағуын тоқтататын ұю механизмі кейде жеткіліксіз болуы немесе керісінше қан тамырларының ішінде қажетсіз ұйындылар түзуі мүмкін. Гематология осы теңгерімсіздіктерді басқарады. Қан ұю және қан кету бұзылыстарына мыналар жатады:

• Гемофилия: Қан ұю факторларының тапшылығынан туындайтын, ұзақ немесе бақылаусыз қан кетуге әкелетін генетикалық ауру.
• Тромбоз: Қан тамырларының ішінде қан ұйындыларының түзілуі, ол өкпе мен ми сияқты өмірлік маңызды ағзаларға қан ағымын бұзуы мүмкін.
• Вон Виллебранд ауруы: Ең жиі кездесетін тұқым қуалайтын қан кету бұзылыстарының бірі.

Тромбоцит (қан пластинкалары) аурулары

Тромбоциттер — жарақат кезінде қан кетуді тоқтату үшін «тығын» қызметін атқаратын қан жасушалары. Тромбоциттердің саны немесе қызметіндегі ауытқулар елеулі денсаулық проблемаларына әкелуі мүмкін. Тромбоцит бұзылыстарына мыналар жатады:

• Иммундық тромбоцитопениялық пурпура (ITP): Иммундық жүйе өз тромбоциттеріне шабуыл жасап, оларды жоятын жағдай.
• Тромбоцитопения: Тромбоциттер санының қауіпті деңгейге дейін төмендеуі, көбінесе терідегі ұсақ қызыл дақтармен немесе оңай көгерумен көрінеді.

Тұқым қуалайтын қан аурулары (гемоглобинопатиялар)

Бұл генетикалық аурулар ата-анадан балаға беріледі және көбінесе өмір бойы гематологиялық бақылауды, ал кейбір жағдайларда тұрақты қан құюды қажет етеді.

• Талассемия (Жерорта теңізі анемиясы): Гемоглобин синтезіндегі ақаулардан туындайтын және Жерорта теңізі елдерінде жиі кездесетін генетикалық ауру.
• Тұқым қуалайтын сфероцитоз: Эритроциттердің шар тәрізді пішінге ие болып, көкбауырда мерзімінен бұрын ыдырауына әкелетін жағдай.

Сүйек кемігі және лимфа жүйесінің бұзылыстары

Қан жасушалары түзілетін сүйек кемігіне және иммундық қорғаныста маңызды рөл атқаратын лимфа түйіндеріне әсер ететін бұзылыстар гематологияның негізгі бағыттарының бірі болып табылады.

• Миелодисплазиялық синдром (MDS): Сүйек кемігі сау қан жасушаларын тиімді түрде өндіре алмайтын аурулар тобы.
• Лимфаденопатия: Инфекциядан басқа себептерге байланысты лимфа түйіндерінің ұлғаюы, ол лимфоманың белгісі болуы мүмкін.
• Спленомегалия: Көкбауырдың қалыптан тыс ұлғаюы, нәтижесінде қан жасушалары шамадан тыс ұсталып, ыдырайды.

Гематологиялық аурулардың белгілері қандай?

Қан аурулары көбінесе жасырын түрде өршуі немесе басқа медициналық жағдайлармен шатастырылуы мүмкін спецификалық емес белгілермен көрінуі мүмкін. Қанның оттегі тасымалдау қабілетінің төмендеуі немесе иммундық жүйенің әлсіреуі осы белгілердің негізгі себептерінің бірі болып табылады. Гематологиялық бұзылыстар зақымданған қан жасушасының түріне байланысты әртүрлі клиникалық белгілермен көрінуі мүмкін болғанымен, көптеген пациенттерде ортақ симптомдар байқалады. Гематологиялық аурулардың жиі кездесетін белгілеріне мыналар жатады:

• Тұрақты шаршау және әлсіздік: Демалғаннан кейін де басылмайтын және күнделікті әрекеттерге кедергі келтіретін энергияның жетіспеуі.
• Терінің бозаруы: Әсіресе алақанда, тырнақ төсегінде және қабақтың ішкі бетінде түсінің айқын бозаруы.
• Қайталанатын инфекциялар: Иммундық жасушалардың саны жеткіліксіз немесе қызметі бұзылғандықтан жиі ауру.
• Қалыптан тыс қан кету: Қалыптан тыс қан кету: Қызыл иектен қан кету, мұрыннан қан кету немесе ұсақ кесілген жерлерден қанның ұзақ ағуы сияқты проблемалар."
• Оңай көгеру: Айқын жарақатсыз пайда болатын көгерулер, сондай-ақ теріде петехиялар деп аталатын ұсақ қызыл немесе күлгін дақтар.
• Түнгі тершеңдік: Ұйқы кезінде киімді немесе төсек-орынды ауыстыруды қажет ететіндей қатты терлеу.
• Тәбеттің жоғалуы және себепсіз салмақ жоғалту: Айқын себепсіз болатын жылдам салмақ жоғалту.

Гематологияда қандай диагностикалық әдістер қолданылады?

Гематологиялық диагностикалау үдерісі пациенттің медициналық анамнезін жинаудан және физикалық тексеруден басталып, кейін арнайы зертханалық зерттеулермен жалғасады. Бұл кезеңде қан жасушаларының саны, құрылымы және функционалдық қабілеті егжей-тегжейлі зерттеледі. Күдікті жағдайға байланысты диагностикалық жол стандартты скринингтік тесттерден бастап жетілдірілген молекулалық талдауларға дейін қамтуы мүмкін. Жиі қолданылатын гематологиялық диагностикалық әдістер:

• Жалпы қан талдауы (CBC) және перифериялық қан жағындысын талдау
• Сүйек кемігінің аспирациясы және биопсия процедуралары
• Ағындық цитометрия арқылы жасушаларды сипаттау
• Цитогенетикалық және молекулалық-генетикалық тесттер
• Коагуляциялық (қан ұю) панель тесттері
• Радиологиялық бейнелеу әдістері

Жалпы қан талдауы (гемограмма)

Жалпы қан талдауы (CBC) — гематологиялық ауруға күдік болған кезде жүргізілетін алғашқы және ең негізгі зертханалық тест. Бұл тест қанның негізгі компоненттерінің сандық көрсеткіштерін өлшейді: эритроциттер (қызыл қан жасушалары), лейкоциттер (ақ қан жасушалары) және тромбоциттер.

Гемограмма нәтижелері инфекция, қабыну немесе гемолиз (қан жасушаларының ыдырауы) сияқты жағдайлар туралы жылдам ақпарат береді. Әсіресе гемоглобин мен гематокрит деңгейлері анемияларды жіктеуде маңызды көрсеткіштер болып табылады.

Перифериялық қан жағындысын талдау

Перифериялық қан жағындысын талдау кезінде бір тамшы қан микроскоптық әйнекке жағылады, боялады және гематология маманы тарапынан микроскоппен зерттеледі. Бұл әдіс автоматтандырылған анализаторлар анықтай алмауы мүмкін жасуша морфологиясындағы ауытқуларды анықтау үшін қолданылады.

Перифериялық жағынды арқылы қан жасушаларының ядро құрылымын, көлемін және цитоплазмалық ерекшеліктерін егжей-тегжейлі бағалауға болады. Атипиялық жасушалардың немесе «бластар» деп аталатын жетілмеген жасушалардың болуы лейкоз сияқты ауыр жағдайларға қатысты маңызды белгілер беруі мүмкін.

Сүйек кемігінің аспирациясы және биопсиясы

Сүйек кемігін зерттеу қан жасушаларын өндіруге жауап беретін тінді тікелей талдауға мүмкіндік береді. Үлгілер әдетте жамбас сүйегінен (мықын қыры) алынады және қан жасушалары түзілуіндегі ауытқулардың негізгі себептерін анықтау үшін қолданылады.

Аспирация сүйек кемігінің сұйық бөлігін алуға мүмкіндік берсе, биопсия сүйек кемігі тінінің құрылымын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл процедуралар сүйек кемігінің жеткіліксіздігін, миелодисплазиялық синдромдарды және метастаздық ауруларды диагностикалаудың алтын стандарты болып саналады.

Ағындық цитометрия технологиясы

Ағындық цитометрия — жасушалар лазер сәулесі арқылы өткен кезде олардың физикалық және химиялық сипаттамаларын талдайтын әдіс. Жасуша бетінде экспрессияланатын ақуыздарды зерттеу арқылы бұл технология әртүрлі жасуша түрлерін анықтауға және жіктеуге көмектеседі.

Ол әсіресе лимфома мен лейкоздың әртүрлі түрлерін ажыратуда пайдалы. Ағындық цитометрия емдеуден кейінгі минималды қалдық ауруды (MRD) өте жоғары сезімталдықпен анықтауға мүмкіндік береді.

Молекулалық-генетикалық және цитогенетикалық тесттер

Генетикалық тесттер хромосомалық ауытқулар мен гендік мутацияларды қоса алғанда, гематологиялық аурулардың молекулалық себептерін зерттейді. FISH (Fluorescence In Situ Hybridization) және PCR (Polymerase Chain Reaction) сияқты әдістер аурудың болжамын анықтауда маңызды рөл атқарады.

Мысалы, созылмалы миелоидтық лейкозбен (CML) байланысты Филадельфия хромосомасын осы тесттердің көмегімен анықтауға болады. Генетикалық карталау сондай-ақ нақты пациент үшін қандай нысаналы терапиялар немесе дәлме-дәл дәрілер ең қолайлы болуы мүмкін екенін анықтауға көмектеседі.

Коагуляциялық (қан ұю) тесттер

Бұл тесттер қан ұю жүйесіндегі ауытқуларды бағалайды. PT (протромбин уақыты), aPTT (белсендірілген ішінара тромбопластин уақыты) және D-димер сияқты көрсеткіштер қан кетуге бейімділікті немесе қан тамырлары ішінде ұйындылардың түзілу қаупін бағалау үшін қолданылады.

Гемофилия және Вон Виллебранд ауруы сияқты тұқым қуалайтын ұю бұзылыстарын диагностикалау үшін арнайы қан ұю факторларының талдаулары жүргізіледі. Бұл тесттер пациент қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көмектесу үшін хирургиялық процедуралар алдында да жүйелі түрде жүргізіледі.

Гематологиялық ауруларды диагностикалаудағы бейнелеу әдістері

Гематологиялық аурулар кейде лимфа түйіндерінің, көкбауырдың немесе бауырдың ұлғаюымен көрінуі мүмкін. Бұл жағдайларды анықтау, бағалау және кезеңін белгілеу үшін радиологиялық бейнелеу әдістері қолданылады. Әсіресе лимфома кезінде зақымданған аймақтарды анықтау үшін келесі бейнелеу әдістері жиі қолданылады:

• Компьютерлік томография (CT)
• Магниттік-резонанстық томография (MRI)
• Позитрондық-эмиссиялық томография–компьютерлік томография (PET-CT)
• Ультрадыбыстық зерттеу (USG)

Созылмалы жөтел, ентігу немесе сырылдап тыныс алу сияқты төменгі тыныс алу жолдарына әсер ететін белгілер өкпе денсаулығының бұзылғанын көрсететін негізгі белгілер болып табылады. Бұл белгілерді ерте анықтау аурулардың созылмалы түрге айналуының алдын алу және өмір сапасын сақтау үшін өте маңызды.

Тыныс алу жүйесінің аурулары дегеніміз не?

Пульмонология — өкпеге, төменгі тыныс алу жолдарына және кеуде қуысындағы осы ағзаларды қоршаған тіндерге әсер ететін ауруларды диагностикалау, емдеу және бақылаумен айналысатын медицина саласы. Негізінде, бұл ентігу, жөтел және кеуде қуысының ауырсынуы сияқты белгілердің себебін зерттейтін және тыныс алу функциясын сақтауға бағытталған медицина саласы.

Өкпе ағзадағы өмірлік маңызы бар оттегі мен көмірқышқыл газының алмасуына жауапты болғандықтан, пульмонология бөлімі жедел инфекцияларды да, созылмалы тыныс алу жеткіліксіздігін де емдеу және бақылаумен айналысады.

Ақпарат алу үшін төмендегі форманы толтыра аласыз.

Пульмонолог қандай ауруларды емдейді?

Пульмонология бөлімі кеңірдектен бастап өкпенің ең шеткі құрылымдары болып табылатын альвеолаларға дейінгі аймаққа әсер ететін ауруларды диагностикалайды, емдейді және бақылайды. Пульмонологтар тыныс алу жолдарын бітейтін, өкпе тінін зақымдайтын немесе тыныс алу бұлшықеттеріне әсер ететін әртүрлі ауруларды зерттейді. Ең жиі кездесетін кеуде қуысы аурулары:

• Демікпе және аллергиялық өкпе аурулары: Тыныс алу жолдарының сезімталдығына байланысты дамитын созылмалы жөтел және сырылдап тыныс алу мәселелерін қамтиды.
• COPD (созылмалы обструктивті өкпе ауруы): Бұл әдетте темекі қолданудан туындайтын, ентігу және қақырық бөлінуімен сипатталатын үдемелі өкпе ауруы.
• Өкпе обыры: Бұл өкпе тініндегі жасушалардың бақылаусыз көбеюі нәтижесінде пайда болатын қатерлі ісіктер.
• Пневмония: Бұл өкпе тінінің инфекциясынан туындайтын және дене қызуының көтерілуі, жөтел және әлсіздік сияқты белгілермен сипатталатын күрделі денсаулық мәселесі.
• Өкпе эмболиясы: Бұл қан ұйығының өкпедегі қан тамырларын бітеуі нәтижесінде дамитын және шұғыл араласуды қажет ететін мәселе.
• Туберкулез (құрт ауруы): Бұл Mycobacterium tuberculosis бактериясы тудыратын, бүкіл ағзаға әсер етуі мүмкін жұқпалы өкпе ауруы.
• Ұйқы апноэсы — ұйқы кезінде тыныс алудың тоқтауы немесе азаюымен сипатталатын және ұйқы зертханасында диагностикаланатын бұзылыстар.
• Саркоидоз және интерстициалдық өкпе аурулары: Бұл өкпе тінінің қатаюына (өкпе фиброзына) әкелуі мүмкін қабыну аурулары.
• Плевралық эффузия: Бұл өкпе қабықтарының арасында сұйықтықтың қалыптан тыс жиналуы.

Тыныс алу жүйесі ауруларын диагностикалау әдістері қандай?

Өкпе ауруларын диагностикалау әдістері өкпеден, плеврадан (өкпе қабығы), медиастинумнан және кеуде қабырғасынан туындайтын мәселелерді анықтау үшін қолданылатын барлық радиологиялық, функционалдық және интервенциялық әдістерді қамтиды. Пульмонология бөлімінде жиі қолданылатын диагностикалық әдістер:

• Кеуде қуысының рентгенографиясы (рентген): Кеуде қуысының екі бағыттағы кескіні өкпенің жалпы жағдайын, жүрек көлеңкесін және диафрагма құрылымын зерттеуге мүмкіндік береді.
• Компьютерлік томография (КТ): Кеуде қуысының екі бағыттағы кескіні өкпенің жалпы жағдайын, жүрек көлеңкесін және диафрагма құрылымын зерттеуге мүмкіндік береді.
• Өкпенің ультрадыбыстық зерттеуі: Бұл әсіресе плевралық эффузия (сұйықтық жиналуы) кезінде сұйықтықтың орналасуы мен мөлшерін анықтау үшін қолданылатын сәулеленусіз бейнелеу әдісі.
• Магниттік-резонанстық томография (МРТ): Жұмсақ тіндерді жоғары айқындықпен көрсету мүмкіндігіне байланысты кеуде қабырғасының зақымдануын және қан тамырларымен байланысын зерттеу үшін қолданылады.
• Спирометрия: Бұл COPD және демікпені диагностикалауға арналған стандартты тест, ол пациенттің терең тыныс алып, содан кейін ауаны жылдам шығаруы арқылы жүргізіледі.
• Диффузиялық қабілет (DLCO): Бұл оттегінің өкпеден қанға өтуінің қаншалықты тиімді екенін өлшейді; эмфизема және интерстициалдық өкпе ауруларында маңызды көрсеткіш болып табылады.
• Өкпе көлемдері (плетизмография): Бұл өкпеде қалған ауа мөлшерін және өкпенің жалпы сыйымдылығын дәл есептейтін жетілдірілген тест.
• Торакоцентез Бұл процедура өкпе қабықтарының арасында жиналған сұйықтықты ине арқылы шығарып, зертханада талдауды қамтиды.
• Плевра биопсиясы: Бұл арнайы инелердің көмегімен өкпе қабығынан тін үлгісін алу процедурасы.
• Трансторакальды инемен аспирация (TTIA): Бұл кеуде қабырғасы арқылы кіріп, өкпедегі түзілістен тікелей биопсия алуды қамтиды.
• Медиастиноскопия: Бұл кеуде қуысының ортаңғы бөлігіндегі (медиастинум) лимфа түйіндеріне қол жеткізу үшін жүргізілетін хирургиялық диагностикалық процедура.
• Тері прик-тесті: Бұл ағзаның жиі кездесетін аллергендерге реакциясын өлшейді.
• Қандағы спецификалық IgE: Аллергиялық демікпеге күдік болған жағдайда иммундық жүйенің реакцияларын зерттейді.
• Полисомнография (ұйқы тесті): Ұйқы апноэсін диагностикалау үшін пациенттің ми толқындары, тыныс алуы және оттегі деңгейі түні бойы тіркеледі.
• Бронхоскопия: Бұл ұшында камерасы мен жарығы бар жіңішке, икемді түтік арқылы бронх ағашының ішкі бөлігін көру процедурасы.

Бронхоскопиялық тексеру кезінде жүргізілетін процедуралар:

• Бронхоальвеолалық лаваж (BAL): Зақымдалған аймаққа сұйықтық енгізіліп, кейін қайта шығарылып, жасушаларды микроскоппен зерттеуге мүмкіндік береді.
• Трансбронхиалдық биопсия: Бұл бронх қабырғасы арқылы өтіп, өкпеден тін үлгісін алу процедурасы.
• EBUS (эндобронхиалдық ультрадыбыстық зерттеу): Бронхоскоп ұшындағы ультрадыбыстық құрылғы бронхтарға жақын орналасқан лимфа түйіндерінен инемен биопсия алуға мүмкіндік береді.

Қандай жағдайларда пульмонология бөліміне жүгіну керек?

Тыныс алу жүйесі ағзадағы оттегі тепе-теңдігін қамтамасыз ететіндіктен, бұл жүйедегі ең аз бұзылыстың өзі бүкіл метаболизмге әсер етуі және өкпеден туындайтын мәселені тікелей көрсетуі мүмкін. Пульмонологтың тексеруін қажет ететін белгілер:

• Тұрақты жөтел: Үш аптадан ұзақ уақытқа созылатын және емге жауап бермейтін жөтел ұстамалары тұрақты жөтел ретінде жіктелуі мүмкін.
• Ентігу (диспноэ): Бұл қозғалыс кезінде немесе тыныштық жағдайында пайда болатын тыныс алудың қиындауы.
• Сырылдап тыныс алу. Бұл тыныс алу кезінде естілетін ысқырық тәрізді дыбыс.
• Кеуде қуысының ауырсынуы Бұл әсіресе терең тыныс алғанда немесе жөтелгенде күшейетін шаншып ауырсыну сезімі.
• Қақырық бөлу: Бұл түрлі түсті (сары, жасыл) немесе қан аралас қақырық бөлінетін жағдайлар.
• Түнгі тершеңдік Бұл дене қызуымен қатар жүретін, киімді ауыстыруды қажет ететін шамадан тыс тершеңдікпен сипатталатын жағдай.
• Арқаның ауырсынуы Бұл өкпе қабығына әсер ететін жағдайларда байқалатын, тыныс алуға байланысты арқа мен иықтың ауырсынуын қамтиды.

Пульмонология бөлімінде қандай емдеу әдістері қолданылады?

Тыныс алу жүйесі ауруларын емдеу — тыныс алу жолдарына әсер ететін инфекцияларды, аллергиялық немесе генетикалық жолмен берілетін бұзылыстарды жоюға бағытталған процедуралар. Пульмонология бөлімінің негізгі мақсаты — оттегінің ағзаға түсуі мен шығарылуын (тыныс алуды) реттеу және өкпе тінінің зақымдануын азайту. Аурудың сипатына қарай қолданылатын тыныс алу жүйесі ауруларын емдеудің негізгі әдістері:

• Фармакологиялық емдеу: Антибиотиктер, бронходилататорлар (тыныс алу жолдарын кеңейтетін дәрілер) және стероидты ингаляторлар қолданылуы мүмкін.
• Инвазивті және интервенциялық процедуралар: Бұл бронхоскопия арқылы жүргізілетін стент орналастыру немесе биопсия процедуралары.
• Тыныс алуды қолдау жүйелері: Ұйқы апноэсы және тыныс алу жеткіліксіздігі сияқты мәселелер CPAP және BPAP құрылғылары арқылы басқарылады. CPAP құрылғысы — үздіксіз оң ауа қысымын беретін маска жүйесі. BPAP терапиясы — екі деңгейлі ауа қысымын қолдауды қамтамасыз ететін жүйе.
• Өкпелік оңалту: Бұл өкпенің сыйымдылығын арттыруға бағытталған арнайы жаттығулар мен оқыту бағдарламаларын қамтиды.
• Бронхиалдық термопластика: Ауыр демікпесі бар пациенттерде тыныс алу жолдарының тарылуын азайту үшін олардың тегіс бұлшықеттеріне жылу әсері қолданылады.
• Эндобронхиалдық клапанды имплантациялау: Эмфиземасы бар пациенттерде өкпе көлемін азайтып, сау тіндердің еркінірек жұмыс істеуіне мүмкіндік беру үшін қолданылады.
• Криобиопсия: Бұл әдіс криотерапия (мұздату) арқылы өкпе тінінен көлемі үлкен және сапасы жоғары үлгілер алуды қамтиды.
• Вакцинация: Маусымдық тұмауға және пневмококкқа (пневмонияға) қарсы вакциналар инфекция қаупін азайтуға бағытталған.
• Темекі шегуден бас тартуға көмектесу: COPD және қатерлі ісік қаупін азайту үшін кәсіби қолдау қажет болуы мүмкін.

Кеуде қуысы аурулары бойынша тексеру қалай жүргізіледі?

Пульмонологиялық тексеру пациенттің шағымдарын тыңдаудан басталып, физикалық тексерумен жалғасатын үдеріс. Кеуде қуысын стандартты тексеру келесі кезеңдерді қамтиды:

• Анамнез (шағым): Пациенттің шағымдары, темекі шегу тарихы, отбасылық анамнезі және еңбек жағдайлары егжей-тегжейлі зерттеледі.
• Инспекция (бақылау): Кеуде қуысының құрылымы, тыныс алу жиілігі және тыныс алу кезінде қосымша бұлшықеттердің қолданылуы бақыланады.
• Пальпация (қолмен тексеру): Кеуде қабырғасындағы діріл мен ауырсыну сезімталдығы тексеріледі.
• Перкуссия (соққылап тексеру): Кеуде қабырғасын саусақпен соққылау кезінде шығатын дыбыстың сипаты арқылы өкпедегі ауа немесе сұйықтық тығыздығы бағаланады.
• Аускультация (тыңдау): Стетоскоптың көмегімен өкпенің барлық бөліктері тыңдалып, сырыл (ронхи) немесе сықырлау (крепитация) сияқты дыбыстардың бар-жоғы анықталады.