Медициналық микробиология — адамдарда ауру тудыратын микроорганизмдерді зерттейтін және осы қоздырғыштарды диагностикалау, емдеу және бақылау үдерістерінде рөл атқаратын ғылым саласы. Бұл сала аурудың қоздырғышын дәл анықтау арқылы тиісті емдеу әдістерін белгілеуге ықпал етеді. Сонымен қатар зертханалық тесттер арқылы инфекцияларды ерте диагностикалауға көмектеседі.

Медициналық микробиология дегеніміз не?

Медициналық микробиология — адамдарда ауру тудыратын микроорганизмдерді зерттейтін және осы қоздырғыштарды диагностикалау үдерісінде қолданылатын медицина ғылымының саласы. Ол бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар және паразиттер сияқты микроскопиялық ағзалардың денеге қалай енетінін, қалай көбейетінін және қандай аурулар тудыратынын зерттейді. Бұл инфекциялардың көзін дәл анықтауға және тиісті емдеу жоспарын жасауға мүмкіндік береді.

Бұл салада зерттелетін бактериялар пневмония, зәр шығару жолдарының инфекциялары, тамақ инфекциялары және туберкулез сияқты ауруларды тудыруы мүмкін. Вирустар тұмау, гепатит және COVID-19 сияқты инфекциялардың негізгі қоздырғыштары болып табылады. Саңырауқұлақтар, әсіресе иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда, тері, тырнақ және ішкі ағзалардың инфекцияларын тудыруы мүмкін. Ал паразиттер әртүрлі ағзаларда, ең алдымен ішек жүйесінде аурулар тудыруы мүмкін.

Медициналық микробиология бұл микроорганизмдерді зертханалық жағдайда анықтауға мүмкіндік береді. Қан, зәр, қақырық немесе жағынды үлгілерін зерттеу арқылы аурудың қоздырғышы анықталады. Бұл қажетсіз дәрі-дәрмек қолданудың алдын алып, пациентке ең қолайлы емдеуді қолдануға мүмкіндік береді. Осы тұрғыдан алғанда, медициналық микробиология жұқпалы ауруларды дұрыс диагностикалау және басқаруда маңызды рөл атқарады.

Медициналық микробиология нені зерттейді?

Медициналық микробиология негізінен ағзадағы микробтық шығу текті ауруларды зертханалық жолмен зерттеуді қамтиды. Ол қызбаның, инфекцияға күдіктің, ұзаққа созылған қабыну жағдайларының және жұқпалы аурулардың себебін анықтауда маңызды рөл атқарады. Бұл бөлім қарастыратын негізгі жағдайлар төмендегідей:

• Жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциялары: Тамақ ауруы, тонзиллит және синусит сияқты жағдайларда қоздырғыштың бактерия немесе вирус екені зерттеледі.
• Төменгі тыныс алу жолдарының инфекциялары: Пневмония, бронхит және өкпе инфекцияларында микроорганизмнің түрі анықталады.
• Зәр шығару жолдарының инфекциялары: Жиі зәр шығару, күйдіру және ауырсыну сияқты белгілер болған жағдайда инфекция қоздырғышы зәр себіндісі арқылы анықталады.
• Қан ағымының инфекциялары (сепсис): Қанда бактериялардың немесе басқа микроорганизмдердің болуы қан себіндісі арқылы зерттеледі.
• Асқазан-ішек жолдарының инфекциялары: Диарея, құсу және ішек инфекциялары жағдайында бактериялардың, вирустардың немесе паразиттердің болуы зерттеледі.
• Вирустық инфекциялар: Тұмау, COVID-19, гепатит және осыған ұқсас вирустық ауруларды диагностикалау үшін тесттер жүргізіледі.
• Саңырауқұлақ инфекциялары: Теріде, тырнақта, ауыз қуысында және ішкі ағзаларда пайда болатын саңырауқұлақ инфекциялары бағаланады.
• Паразиттік инфекциялар: Ішек паразиттері мен кейбір тіндік паразиттердің болуы зерттеледі.
• Жыныстық жолмен берілетін аурулар (ЖЖБА): HPV, HIV, сифилис және осыған ұқсас инфекцияларды диагностикалау үшін микробиологиялық тесттер қолданылады.
• Жара және хирургиялық аймақ инфекциялары: Операциядан кейінгі инфекциялар немесе ашық жаралардағы микробтық қоздырғыштар зерттеледі.
• Туберкулез (TB): Бұл ең алдымен өкпені, сондай-ақ дененің әртүрлі бөліктерін зақымдауы мүмкін туберкулез ауруын тудыратын бактерияларды зерттеуді қамтиды.
• Ауруханаішілік инфекциялар: Бұл қарқынды терапия бөлімдері мен аурухана жағдайында дамитын төзімді микроорганизмдер тудыратын инфекциялар.

Медициналық микробиологияның қандай қосалқы бөлімдері бар?

Медициналық микробиология әртүрлі микроорганизм түрлерін және олар тудыратын ауруларды егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік беру үшін бірнеше қосалқы салаға бөлінеді. Оның негізгі қосалқы салалары:

Бактериология

Бактериялардың құрылымын, көбею ерекшеліктерін және олар тудыратын инфекцияларды зерттейді. Пневмония, зәр шығару жолдарының инфекциялары және туберкулез сияқты аурулардың қоздырғыш бактериялары осы салада зерттеледі.

Вирусология

Вирустар мен вирустық ауруларды зерттейді. Тұмау, COVID-19, гепатит және HIV сияқты вирустық инфекцияларды диагностикалау және бақылау осы бөлім аясында бағаланады.

Микология

Бұл сала саңырауқұлақтар тудыратын инфекциялармен айналысады. Тері, тырнақ, ауыз қуысы және жүйелік саңырауқұлақ ауруларын диагностикалау осы салада жүргізіледі.

Паразитология

Бұл бөлім адам ағзасында тіршілік ететін паразиттерді және олар тудыратын ауруларды зерттейді. Ішек паразиттері мен кейбір тіндік паразиттер осы бөлімнің зерттеу саласына жатады.

Иммунология (серология)

Ағзаның микроорганизмдерге қарсы иммундық жауабын бағалайды. Антидене және антиген тесттері инфекцияларды диагностикалауға көмектеседі.

Молекулалық микробиология

Бұл микроорганизмдердің генетикалық құрылымын зерттейтін және PCR сияқты жетілдірілген технологияларды пайдаланып жылдам диагностика жүргізетін қосалқы бөлім. Ол әсіресе ерте диагностика және дәл анықтау қажет болатын жағдайларда қолданылады.

Медициналық микробиология тесттері қандай?

Медициналық микробиология тесттері — ағзада инфекция тудыратын бактерияларды, вирустарды, саңырауқұлақтарды және паразиттерді анықтайтын зертханалық зерттеулер. «Медициналық микробиология тесттері қандай?» деген сұрақ, әсіресе инфекция көзін дәл анықтау және тиісті емдеуді жоспарлау үшін өте маңызды. Бұл тесттер алынған үлгінің түріне және күдік тудырған микроорганизмге байланысты әртүрлі әдістермен жүргізіледі.

Себінді тесттері (өсіру әдісі)

Қан, зәр, қақырық, тамақ жағындысы немесе жара үлгілері микроорганизмдердің өсуіне мүмкіндік беру үшін арнайы қоректік орталарға егіледі. Бұл инфекция қоздырғышын тікелей анықтауға мүмкіндік береді.

Антибиотикке сезімталдық тесті (антибиотик сезімталдығы тесті)

Анықталған бактериялардың қандай антибиотиктерге сезімтал немесе төзімді екенін анықтайды. Бұл емдеудің дұрыс дәрі-дәрмекпен жүргізілуін қамтамасыз етеді.

Микроскопиялық зерттеу

Бактериялардың, саңырауқұлақтардың немесе паразиттердің бар-жоғын жылдам бағалау үшін үлгілер микроскоп астында зерттелуі мүмкін.

PCR (молекулалық тесттер)

Бұл микроорганизмдердің генетикалық материалын (DNA/RNA) анықтайтын жетілдірілген тесттер. Олар жылдамдығы мен жоғары дәлдік деңгейіне байланысты әсіресе вирустық инфекцияларда жиі қолданылады.

Антиген тесттері

Микроорганизмнің өз құрылымдарының (антигендерінің) бар-жоғын анықтайды. Нәтижені жылдам беретіндіктен, кейбір инфекцияларда жиі қолданылады.

Антидене (серология) тесттері

Ағзаның инфекцияға иммундық жауабын өлшейді. Бұрын болған немесе қазіргі инфекциялар туралы ақпарат береді.

Жылдам диагностикалық тесттер

Бұл жылдам нәтиже беретін практикалық тесттер. Олар әсіресе тұмау, COVID-19 немесе кейбір бактериялық инфекциялар кезінде қолданылады.

Паразитологиялық зерттеулер

Нәжіс немесе қан үлгілерінде паразиттер мен паразит жұмыртқаларының бар-жоғы зерттеледі.

Саңырауқұлақ себіндісі және тесттері

Саңырауқұлақ инфекциялары тері, тырнақ немесе тін үлгілерінен анықталады.

Қан себіндісі

Бұл тест қанда айналып жүрген бактериялардың немесе басқа микроорганизмдердің бар-жоғын анықтау үшін жүргізіледі. Ол әсіресе ауыр инфекциялар кезінде (сепсис) маңызды.

Медициналық биохимия — адам ағзасындағы жасушаларда, тіндерде және ағзаларда жүретін химиялық үдерістерді зерттейтін және осы үдерістер арқылы ауруларды диагностикалауға, бақылауға және емдеуге үлес қосатын медицина саласы. Қазіргі таңда медициналық биохимия көптеген ауруларды ерте диагностикалауда маңызды рөл атқарады және әсіресе қант диабетін, бүйрек пен бауыр ауруларын, гормондық теңгерімсіздіктерді және инфекцияларды бағалауда белсенді қолданылады.

Медициналық биохимия дегеніміз не?

Медициналық биохимия — адам ағзасында жүретін химиялық үдерістерді зерттейтін және осы үдерістерді зертханалық деректер арқылы бағалайтын медициналық мамандық. Жасушалардың, тіндердің және ағзалардың қызметі қаннан, зәрден және басқа да дене үлгілерінен алынған биохимиялық деректер арқылы талданады.

Бұл сала ағзадағы метаболизмдік қызметтердің қалай жүретінін түсінуге бағытталған. Энергия өндіру, гормондық тепе-теңдік, ферменттердің белсенділігі және негізгі биологиялық үдерістер медициналық биохимия саласына жатады. Ағзадағы өзгерістер көбіне биохимиялық деңгейде жүретіндіктен, бұл ғылым саласы денсаулық жағдайын ғылыми тұрғыдан бағалауда маңызды рөл атқарады.

Медициналық биохимия тек талдаулар жүргізетін зертханалық сала ғана емес, сонымен қатар адам ағзасының химиялық тұрғыдан қалай жұмыс істейтінін түсіндіретін ғылым саласы. Биохимия гормондар, ісік маркерлері, гематология-коагуляция, дәрілік заттардың деңгейлері, жүрек маркерлері, зәр биохимиясы және аллергиялық тесттер сияқты кең ауқымды зерттеулермен жұмыс істейді.

Медициналық биохимия нені бағалайды?

Медициналық биохимия — қан, зәр және басқа да дене үлгілері арқылы ағзаның ішкі тепе-теңдігін және ағзалардың қызметін бағалайтын кең ауқымды медицина саласы. Бұл сала ағзада жүретін биохимиялық үдерістерді талдау арқылы метаболизмдік реттелудің, гормондық жүйенің және негізгі өмірлік функциялардың қалай жұмыс істейтіні туралы ақпарат береді. Медициналық биохимия бағалайтын негізгі салалар:

Метаболизмдік үдерістер

Ағзаның энергия өндіруі, қоректік заттарды ыдыратуы және пайдалануы сияқты негізгі метаболизмдік қызметтер бағаланады. Бұл үдерістер ағзаның жалпы жұмыс істеуі туралы маңызды ақпарат береді.

Ағзалардың қызметі

Бүйрек пен бауыр сияқты өмірлік маңызды ағзалардың биохимиялық деңгейде қалай жұмыс істейтіні талданады. Осы бағалаулар арқылы ағзалардың өз қызметтерін қаншалықты тиімді атқаратыны анықталады.

Гормондық тепе-теңдік

Ағзадағы гормондардың өндірілуі мен тепе-теңдігі зерттеледі. Гормондық жүйе метаболизмді және көптеген биологиялық үдерістерді реттеуде маңызды рөл атқарады.

Электролит және сұйықтық тепе-теңдігі

Ағзадағы су мен минералдардың тепе-теңдігі бағаланады. Бұл тепе-теңдік көптеген жүйелер үшін, әсіресе бұлшықет пен жүйке функциялары үшін өмірлік маңызды.

Қан жасушалары және қан айналымы жүйесіне байланысты жағдайлар

Қанның құрылымы және қан айналымы жүйесіне қатысты биологиялық үдерістер бағаланады. Бұл сала ағзаның жалпы денсаулық жағдайы туралы маңызды деректер береді.

Қан ұю жүйесі

Қанның ұю механизмі және осы жүйедегі тепе-теңдік зерттеледі. Ағзаның қан кету және ұю үдерістері биохимиялық тұрғыдан бағаланады.

Дәрілік заттардың ағзаға әсері

Қолданылатын дәрілік заттардың ағзаға әсері және олардың биохимиялық үдерістермен байланысы зерттеледі. Әсіресе белгілі бір емдеу түрлерінде дәрілік заттардың ағзада қалай әрекет ететіні бағаланады.

Жүрекке байланысты биохимиялық үдерістер

Жүректің қызметіне қатысты биохимиялық өзгерістер зерттеледі. Жүрек денсаулығына әсер ететін үдерістер осы аяда бағаланады.

Зәр арқылы биохимиялық бағалау

Зәр үлгілері ағзадағы белгілі бір биологиялық үдерістерді талдау үшін қолданылады. Бұл бағалаулар ағзаның жалпы жағдайы туралы қосымша ақпарат береді.

Иммундық және аллергиялық реакциялар

Ағзаның иммундық жүйеге байланысты биохимиялық реакциялары және аллергиялық жағдайларға беретін жауаптары зерттеледі.

Жүктілікке байланысты биохимиялық бағалаулар

Жүктілікке тән биохимиялық үдерістер талданады. Бұл үдерістер жүктіліктің сау түрде өтуі туралы ақпарат береді.

Медициналық биохимиялық тесттер дегеніміз не?

Медициналық биохимиялық тесттер — ағзаның биохимиялық тепе-теңдігін, ағзалардың қызметін және әртүрлі жүйелердің зертханалық көрсеткіштерін бағалау үшін жүргізілетін талдаулар.

Қан, зәр және кейбір арнайы үлгілер арқылы жүргізілетін бұл тесттер метаболизмдік үдерістерден гормондық тепе-теңдікке, қан ұю жүйесінен жүрек маркерлеріне дейінгі кең ауқымды қамтиды. Осы тұрғыдан алғанда, медициналық биохимиялық тесттер зертханалық бағалаулардың ең кешенді бөлімдерінің бірін құрайды. Медициналық биохимия зертханасында жүргізілетін негізгі тесттер:

Қандағы глюкоза тесттері

Бұл қандағы глюкоза деңгейін бағалау үшін жүргізілетін тесттер. Олар қандағы қант деңгейінің ағымдағы жағдайын көрсетеді.

Глюкозаға төзімділік тесттері

Бұл ағзаның қантты өңдеу қабілетін бағалау үшін жүргізілетін тесттер. Олар әсіресе глюкоза алмасуын зерттеуде қолданылады.

Қандағы май деңгейін анықтайтын тесттер

Бұл қандағы май деңгейін бағалайтын тесттер. Олар липидтер алмасуы туралы ақпарат береді.

Бүйрек қызметін бағалау тесттері

Бұл бүйректің қызметін бағалау үшін жүргізілетін тесттер. Олар ағзаның қалдық заттарды шығару қабілеті туралы ақпарат береді.

Бауыр қызметін бағалау тесттері

Бұл бауырдың биохимиялық қызметін бағалайтын тесттер. Олар бауырға қатысты зертханалық көрсеткіштерді зерттеуге мүмкіндік береді.

Электролит тесттері

Бұл натрий және калий сияқты минералдардың деңгейін бағалайтын тесттер. Олар ағзадағы сұйықтық пен минералдардың тепе-теңдігі туралы ақпарат береді.

Репродуктивтік гормон тесттері

Бұл әйелдер мен ерлердің репродуктивтік жүйесіне қатысты гормондардың деңгейін өлшейтін тесттер. Олар гормондық тепе-теңдікті бағалауда қолданылады.

Қалқанша без гормондарының тесттері

Бұл қалқанша бездің қызметін бағалау үшін жүргізілетін тесттер. Олар метаболизмнің реттелуіне қатысты маңызды деректер береді.

Арнайы гормон тесттері

Бұл белгілі бір жүйелерге немесе арнайы клиникалық жағдайларға қатысты гормондарды өлшеуді қамтитын тесттер.

Дәрумен тесттері

Бұл ағзадағы белгілі бір дәрумендердің деңгейін бағалау үшін жүргізілетін тесттер. Олар тамақтану және метаболизмдік тепе-теңдік туралы ақпарат береді.

Ісік маркерлерінің тесттері

Бұл қатерлі ісіктің бар-жоғын зерттеу кезінде жүйелер туралы ақпарат беретін, қанда өлшенетін тесттер. Олар медициналық биохимия зертханасындағы маңызды тест топтарының бірі.

Жалпы қан талдауы (CBC)

Бұл тест қандағы жасушалық құрылымдарды бірнеше параметр бойынша бағалауға мүмкіндік береді. Ол гематология бөлімінде жиі жүргізілетін негізгі талдаулардың бірі.

Эритроциттердің шөгу жылдамдығы тесті

Бұл ағзадағы кейбір биологиялық үдерістерді бағалауға көмектесетін зертханалық тесттердің бірі.

Қан кету тесттері

Бұл қан кету бұзылыстарын зерттеу үшін қолданылатын тесттер. Олар қанның қалыпты ұю үдерісін бағалауға үлес қосады.

Коагуляциялық тесттер

Бұл қан ұю бұзылыстарын анықтау үшін қолданылатын кешенді тесттер. Олар коагуляция бөлімінің негізгі зерттеу салаларының бірі.

Дәрілік заттардың деңгейін анықтайтын тесттер

Бұл қандағы белгілі бір дәрілік заттардың деңгейін өлшейтін тесттер. Неврологиялық ауруларда қолданылатын дәрілер, жүрек ауруларында қолданылатын дәрілер, ағза трансплантациясынан кейін қолданылатын дәрілер және химиотерапиялық препараттар осы аяда бағалануы мүмкін.

Жүрек маркерлерінің тесттері

Бұл жүрек талмасы сияқты шұғыл жағдайларда зерттелетін көрсеткіштерді қамтитын тесттер. Олар жүрекке байланысты шұғыл зертханалық бағалауларда қолданылады.

Зәр биохимиясының тесттері

Бұл зәр үлгілеріне жүргізілетін биохимиялық талдаулар. Зәрдің әртүрлі көрсеткіштері зертханалық жағдайда бағаланады.

Аллергиялық тесттер

Бұл қан үлгілері арқылы аллергияны бағалайтын тесттер. Олар кешенді зертханалық тексерулердің қатарына жатады.

Бірінші триместрдегі Даун синдромына скрининг тесті

Бұл жүктіліктің бірінші триместрінде жүргізілетін скринингтік тест. Ол жүктілік үдерісіне арналған маңызды биохимиялық бағалаулардың бірі.

Екінші триместрдегі Даун синдромына скрининг тесті

Бұл жүктіліктің екінші триместрінде жүргізілетін скринингтік тест. Ол пренаталдық бағалау үдерісінің маңызды бөліктерінің бірі.

Барлық тесттер CLSI (Clinical and Laboratory Standards Institute) критерийлеріне сәйкес жүргізілетін ішкі сапаны бақылау үдерістері арқылы күн сайын мұқият бақыланады. Сонымен қатар халықаралық серіктес орталықтардан тұрақты түрде жіберілетін үлгілер талданып, нәтижелер жаһандық деңгейде салыстырылады, осылайша сыртқы сапаны бақылау үдерістерінің сәтті орындалуы қамтамасыз етіледі.

Зертханалық үдерістер ISO 15189, ISO 9001 және JCI сияқты халықаралық сапа менеджменті стандарттарына сәйкес жоспарланып, жүзеге асырылады. Сонымен қатар диагностика, зерттеу және пациенттерді бақылау үшін қажет жетілдірілген және мамандандырылған тесттер бойынша референстік зертханалармен ынтымақтастық орнатылады; осылайша көрсетілетін қызметтің дәлдігі, сенімділігі және сапасы ең жоғары деңгейде сақталады.

Патология есебі пациенттің емдеу жоспарын анықтайтын ең маңызды құжат болып табылады; сондықтан патологиялық зерттеу, әсіресе қатерлі ісік сияқты маңызды аурулар кезінде өте қажет.

Патология дегеніміз не?

Патология — пациенттерден алынған тін, жасуша және дене сұйықтығы үлгілерін зертханалық жағдайда зерттеп, аурулардың себептерін, даму үдерістерін және ағзада тудыратын құрылымдық өзгерістерін анықтайтын медициналық мамандық. Әсіресе қатерлі ісік, сондай-ақ көптеген инфекциялық және қабынбалы ауруларға нақты диагноз қоюға бағытталған патология бөлімі пациенттерден алынған үлгілерді микроскопиялық, макроскопиялық және молекулалық тұрғыдан талдауға мүмкіндік береді. Патология әсіресе қатерлі ісікті диагностикалау үшін өте маңызды. Патология арқылы жасушалардың құрылымы, тіндердің ұйымдасуы және қалыптан тыс өзгерістер егжей-тегжейлі талданады.

Ақпарат алу үшін төмендегі форманы толтыра аласыз.

Патология қандай аурулармен айналысады?

Патология белгілі бір аурулар тобымен ғана шектелмейді және көптеген жағдайларды диагностикалауда негізгі медициналық сала болып табылады. Оның ең жиі қолданылатын саласы — қатерлі ісікті диагностикалау, мұнда ісіктердің қатерсіз немесе қатерлі екені анықталады. Сонымен қатар инфекциялық ауруларды да патология арқылы анықтауға болады. Патология нәтижесі арқылы нақты диагноз қойылатын негізгі ауру топтары төмендегідей:

• Онкологиялық аурулар: Қатерсіз және қатерлі ісіктер анықталып, қатерлі ісіктің түрі мен сатысы белгіленеді.
• Қабынбалы аурулар: Гастрит және колит сияқты ағзалардағы қабынбалы аурулар анықталады.
• Инфекциялық аурулар: Саңырауқұлақтардың, паразиттердің немесе бактериялардың кейбір түрлерінің болуы және тіндердің зақымдану дәрежесі анықталады.
• Аутоиммундық аурулар: Ағзаның өз тіндеріне шабуыл жасайтын аурулардың әсері тін деңгейінде зерттеледі.
• Тері аурулары: Псориазды, экземаны және күмәнді меңдерді (невус) диагностикалау үшін қажет.

Патологиялық зерттеу қалай жүргізіледі?

Патология зертханасы — патологтар жоғары технологиялық жабдықтарды пайдаланып жұмыс істейтін медициналық бөлім. Патология негізінен тіндер мен жасушаларды зерттеу үдерісі болып табылады. Жағынды алу, қыру, хирургиялық операция немесе биопсия арқылы алынған үлгілер «фиксация» деп аталатын сақтау әдісімен зертханаға жіберіліп, онда әртүрлі өңдеу кезеңдерінен өтеді. 

Алғашқы кезеңде үлгілер тиісті түрде сақталып, дайындалады. Содан кейін олар жұқа кесінділерге бөлініп, микроскоппен зерттеледі. Жасушалық құрылымдарды айқынырақ көрсету үшін бояу әдістері қолданылады. Патолог жасушалардың қалыпты немесе қалыптан тыс екенін бағалайды. Сонымен қатар жасушалардың орналасуы, көлемі және пішіні сияқты факторлар талданады.

Пациенттен алынған үлгінің патология зертханасында өтетін кезеңдері:

• Макроскопиялық зерттеу: Тінді көзбен қарап тексеру, өлшеу және үлгі алынатын аймақтарды анықтау кезеңдерін қамтиды.
• Тінді өңдеу: Тіннен суды шығарып, оны парафинмен (балауыз тәрізді затпен) алмастыру үдерісі.
• Кесінді алу: Микротом құрылғысының көмегімен парафин блоктарын микрондық жұқалықтағы кесінділерге (қағаздан әлдеқайда жұқа) бөлу үдерісі.
• Бояу: Жасушаларды көрінетін ету үшін стандартты немесе арнайы бояу әдістері қолданылады.
• Микроскопиялық бағалау: Дайындалған препараттарды патологтың микроскоппен зерттеп, қорытынды жасайтын кезеңі.

Патологиялық тесттер дегеніміз не?

Патологиялық тесттер зерттелетін үлгінің түріне және талдау үшін қолданылатын технологияға байланысты әртүрлі санаттарға бөлінеді. Ең жиі қолданылатын патологиялық тесттер:

• Гистопатологиялық тесттер: Хирургиялық процедура немесе биопсия арқылы алынған толық тін үлгілері зерттеледі.
• Цитопатологиялық тесттер: Жеке жасушалар немесе жасушалар топтары зерттелетін тесттер. Pap-smear мысал ретінде келтірілуі мүмкін.
• Иммуногистохимиялық тесттер: Қатерлі ісіктің қосалқы түрін анықтау үшін арнайы антиденелердің көмегімен жасушалардағы белгілі бір ақуыздарды таңбалау үдерісі.
• Молекулалық патология тесттері: DNA және RNA деңгейіндегі генетикалық өзгерістерді (мутациялар және т.б.) анықтау үдерісі.
• Ағындық цитометрия: Лазерлер көмегімен жасушалардың физикалық және химиялық қасиеттерін (әдетте қан және сүйек кемігі үлгілерінде) талдау.

Патология нәтижесі қанша уақытта шығады?

Қатерлі ісікке шалдыққан пациенттің патология нәтижесінсіз емдеуді бастауы медициналық тұрғыдан мүмкін емес. Патология есебі хирургиялық шеттердің таза екенін, ісіктің агрессивтілік дәрежесін (grade) және таралу көлемін (stage) көрсетеді. Қарапайым патология нәтижесі 2-5 күн ішінде шығуы мүмкін, ал бояуды немесе молекулалық талдауды қажет ететін күрделі жағдайлардың қорытындысы 7-15 күнде дайын болуы мүмкін. Алайда кейбір арнайы тесттер ұзағырақ уақыт алуы мүмкін. Молекулалық талдау нәтижелерін білу бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Жұмыс жүктемесі мен зертхана мүмкіндіктері де нәтижені алу уақытына әсер етеді. Шұғыл жағдайларда нәтижелерді жылдамырақ алуға болады.

Патология нәтижесінің оң болуы нені білдіреді?

Патология нәтижесінің оң болуы зерттелген үлгіде ауруға қатысты белгілер анықталғанын көрсетеді. Әсіресе қатерлі ісікке арналған тесттерде оң нәтиже ісік жасушаларының бар екенін көрсетеді; алайда оң нәтиже әрдайым жағымсыз жағдайды білдірмейді. Инфекциялық тесттерде оң нәтиже инфекциялық қоздырғыштың бар екенін көрсетеді және бұл емдеуді жоспарлау үшін қажет. Оң нәтижелер егжей-тегжейлі түсіндіруді қажет етеді; аурудың түрі мен сатысы анықталып, клиникалық нәтижелермен бірге бағалануы керек. Оң нәтиже өздігінен жеткіліксіз болуы мүмкін. Оны дәрігер түсіндіруі қажет.

Патология нәтижесінің теріс болуы нені білдіреді?

Патология нәтижесінің теріс болуы зерттелген үлгіде ауруға қатысты белгілер анықталмағанын көрсетеді. Қатерлі ісік тесттерінде теріс нәтиже зерттелген аймақта ісік табылмағанын білдіреді; алайда бұл әрдайым толық сенімділік бермейді. Сирек жағдайларда үлгі алу қателері болуы немесе ауру ерте сатыда болғандықтан анықталмауы мүмкін. Сондықтан клиникалық белгілер сәйкес келмесе немесе күдік сақталса, қосымша тесттер жүргізілуі мүмкін. Теріс нәтижелер де мұқият бағалануы тиіс. Пациенттің белгілері маңызды, қажет болған жағдайда бақылау ұсынылады. Нәтижелерді міндетті түрде дәрігер түсіндіруі керек.

«Патологиялық өзгерістер анықталған жоқ» деген нені білдіреді?

«Патологиялық өзгерістер анықталған жоқ» деген тіркес зерттелген тінде қалыптан тыс жағдай табылмағанын білдіреді; алайда кейбір аурулар ерте кезеңдерде белгілер көрсетпеуі мүмкін болғандықтан, нәтиже клиникалық мәліметтермен бірге бағалануы тиіс. Осыған байланысты бақылау қажет болуы мүмкін.

Патология есебі не үшін сұралады?

Патология есебі нақты диагноз қою үшін сұралады. Ол әсіресе күмәнді жағдайларда қолданылады. Қатерлі ісікті диагностикалаудағы ең маңызды құрал болып табылады. Патология есебінің артықшылықтары:

• Аурудың түрі мен сатысын анықтайды.
• Емдеуді жоспарлауға көмектеседі.
• Операциядан кейінгі бағалау үшін қажет.
• Инфекцияны анықтау үшін қолданылады.
• Аутоиммундық ауруларды диагностикалауда рөл атқарады.
• Аурудың таралуын көрсетеді.
• Болжам туралы ақпарат береді.
• Клиникалық шешімдер қабылдауға бағыт береді.

Патология есебінде не жазылады?

Патология есебінде егжей-тегжейлі және техникалық ақпарат болады. Алдымен пациентке қатысты ақпарат, үлгінің түрі және үлгіні алу әдісі көрсетіледі. Патология есебінде макроскопиялық және микроскопиялық зерттеу нәтижелері, диагноз және қосымша тест нәтижелері қамтылады; егер ісік болса, оның түрі мен дәрежесі де көрсетіледі. Есептерде медициналық терминология қолданылатындықтан, оны дәрігер түсіндіруі керек.

Патология туралы жиі қойылатын сұрақтар

Патология нәтижесіндегі «Атипия» нені білдіреді?

Атипия жасушалардың қалыпты көрініске ие еместігін, бірақ қатерлі ісік диагнозын нақты қою үшін әлі де жеткілікті критерийлер жоқ екенін білдіреді.

Патологиялық тесттер тек мемлекеттік ауруханаларда жүргізіле ме?

Жоқ, патологиялық зерттеулер университеттік ауруханаларда, жеке ауруханаларда және жеке патология зертханаларында да жүргізілуі мүмкін.

Биопсия арқылы патологиялық зерттеу жүргізу қатерлі ісіктің таралуына себеп болуы мүмкін бе?

Жоқ, заманауи әдістермен жүргізілетін патологиялық зерттеулердің қатерлі ісіктің таралуына себеп болатынын дәлелдейтін ғылыми деректер жоқ; керісінше, олар емдеуді жоспарлау үшін өте маңызды.